Santa Bárbara (6) - Catedral de Santa María - TUI (GALICIA)
Referència 4830
Referència 4830


Localización Sala de campanas
Diámetro 85
Altura 72
Borde 9
Fundidor PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición 1828
Descripción Las tres campanas del mismo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOS SANTOS cuentan con dos inscripciones dedicatorias similares. En la parte superior dice la habitual inscripción de las campanas gallegas: "IHS MARIA # IOZE 1828 # " mientras que en la inferior pone una cita del salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ALABADLE (AL SEÑOR) CON CAMPANAS BIEN AFINADAS (DE BUEN SONIDO). Sin embargo estas dos inscripciones, que se repiten en las tres campanas, con la única diferencia del año de fundición, tienen un par de características singulares. Por una parte están formadas por monotipos, es decir moldes de las palabras completas, lo que es muy poco habitual en los fundidores y se reserva únicamente para su firma o marca de fábrica. Por otra parte estas frases tienen un par de faltas que, debido a los moldes utilizados, se repiten siempre. Así, en la parte superior pone IOZE en vez de JOSE o JOSEPH (según se escriba en latín o en español) mientras que en la inferior repiten BENNE cuando se escribe BENE, mejor aún formando una sola palabra, BENESONANTIBUS. Aunque ya se ha indicado otras veces, IHS es la abreviatura o anagrama de Jesús en griego.
Esta campana lleva también un crucifijo con pedestal a la parte exterior media y al interior una imagen de Santa Bárbara y debajo una cartela de muy difícil interpretación, debido a numerosos defectos de fundición de la campana, que impiden verificar con certeza los textos. Hemos creído interpretar lo que sigue, siendo las palabras subrayadas seguras, y las otras todavía dudosas: "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D" que puede traducirse, con todas las dudas, (DEDICADO) A LA MUJER VIRGEN Y MÁRTIR SANTA BÁRBARA (QUE NOS DEFIENDA) DE RAYOS Y TRUENOS ADVERSOS ... REINANDO FERNANDO VII Y SIENDO OBISPO DE ESTA DIÓCESIS FRANCISCO GARCÍA CASARRUBIOS. EL CABILDO DE TUY (DONÓ LA CAMPANA).
A la parte inferior e interior figura la marca de fábrica en monotipo y en latín, en este caso muy difícil de leer por defectos de fundición: "JOSEPHUS / FELIS PERA / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" es decir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS ME HIZO EN BRAGA.
Tercio (T) (Guirnalda) /
(3 cordones)
"IHS MARIA # IOZE 1825 # " (cada palabra monotipo) /
(2 cordones)
Medio (M) (00) (Crucifijo con pedestal)
(06) (Santa Bárbara) / (cartela) "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D"
Medio pie (MP) (2 cordones) /
"LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " (cada palabra monotipo) /
(3 cordones)
Pie (P) Dos cordones juntos (el superior más grueso) /
(06) (marca de fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PERA / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" /
(2 cordones juntos)
Prima Lab 4 +35
Hum Lab 3 +23
Tercera Reb 5 -21
Quinta Fa# 5 +16
Octava Si 5 -39
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos o rápidos según el toque. La campana podía balancear o incluso voltear, mediante una soga enganchada al final de la palanca.
Toques actuales de campanas Aunque mantiene el badajo, no ha sido dotada de mecanismos para el toque mecánico debido a su gran grieta, que produce un sonido sordo y desagradable.
Yugo Madera nuevo
Estado actual (04) Gran grieta que afecta al sonido. El badajo pegaba algo alto. Badajo de pellizco, característico de campanas fijas.
Numerosos defectos de fundición que unidos a la suciedad que cubre la campana impiden una documentación definitiva de la compleja epigrafía del medio.
En la campana hay un gran grafito exterior, de color gris, donde dice "Gonzalo / campanero / ... años". En el interior pone también, escrito con tiza "Canpanero"
Palanca para balancear y voltear la campana.
El yugo parece nuevo. Ejes acodados. La campana no fue protegida durante la conservación del yugo nuevo, y está manchada de pintura roja.
Mecanismos de toque Badajo
Intervenciones Se ha sustituido el yugo de madera original por otro nuevo; sin embargo no se ha restaurado la campana por soldadura, con lo que se convierte en un objeto decorativo, sin uso posible.
Propuestas La campana debe ser soldada, por una empresa especializada, tras lo que debe ser limpiada, por dentro y por fuera, para recuperar la sonoridad original.
Dado que el yugo es nuevo debe ser mantenido.
Debe dotarse a la campana de un motor de impulsos y un electromazo, ubicados ambos al lado izquierdo, para posibilitar el toque manual y no impedir el uso de una soga unida a la palanca.
Protección Protección genérica al encontrarse en un BIC declarado. No obstante debería incoarse expediente de inclusión de la campana y del yugo en el Inventario General de Bienes Muebles, debido al interés del conjunto.
Valoración En caso de rotura solamente puede ser soldada. Puede ser remplazada por una campana de distinta afinación.
Instalación La instalación es original y debe ser conservada para proteger la sonoridad y otros valores culturales. Cualquier mecanización deberá conservar estas cualidades, reproducir los toques tradicionales y permitir los toques manuales.
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
Referència 4830


Localización Sala de campás
Diámetro 85
Altura 72
Borde 9
Año fundición 1828
Descripción As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1828 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego.
Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior unha imaxe de Santa Bárbara e debaixo unha cartela de moi difícil interpretación, debido a numerosos defectos de fundición da campá, que impiden verificar con certeza os textos. cremos interpretar o que segue, sendo as palabras subliñadas seguras, e as outras aínda dubidosas: "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D" que pode traducirse, con todas as dúbidas, (DEDICADO) A La MULLER VIRXE E MÁRTIR SANTA BÁRBARA (QUE NOS DEFENDA) DE RAIOS E TRONOS ADVERSOS ... REINANDO FERNANDO VII E SENDO BISPO DESTA DIOCESE FRANCISCO GARCÍA CASARRUBIOS. O CABILDO DE TUY (DOOU LA CAMPANA).
Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín, neste caso moi difícil de ler por defectos de fundición: "JOSEPHUS / FELIS PERA / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Tercio (T) (Guirnalda) /
(3 cordóns)
"IHS MARIA # IOZE 1828 # " (cada palabra monotipo) /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (Crucifixo con pedestal)
(06) (Santa Bárbara) / (cartela) "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D"
Medio pie (MP) (2 cordóns) /
"LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " (cada palabra monotipo) /
(3 cordóns)
Pie (P) Dous cordóns xuntos (o superior máis groso) /
(06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PERA / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" /
(2 cordóns xuntos)
Prima Lab 4 +35
Hum Lab 3 +23
Tercera Reb 5 -21
Quinta Fa# 5 +16
Octava Si 5 -39
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo Madeira novo
Estado actual (04) Gran greta que afecta ao son. O badalo pegaba algo alto. Badalo de belisco, característico de campás fixas.
Numerosos defectos de fundición que unidos á sucidade que cobre a campá impiden unha documentación definitiva da complexa epigrafía do medio.
Na campá hai un gran grafito exterior, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / ... años". No interior pon tamén, escrito con xiz "Canpanero"
Panca para balancear e voltear a campá.
O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Mecanismos de toque Badalo
Intervenciones Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o yugo é novo debe ser mantido.
Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016