Catedral de Santa María -

(Referència 4825) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	39
Altura	36
Borde	4
Peso aproximado	34
Año fundición	1813
Descripción	A campá ten unha variante pouco habitual do texto común da maioría das campás galegas. Di " # IHS # MARIA # ANO # DE I8I3 # " cando o normal é pór IHS MARIA JOSE. É o mesmo texto, con pequenas variantes formais, da outra campá pequena, así como o mesmo ano, o que indicaría un autor común. O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME). Non hai outra mención nin nome de autor, excepto o ano, que deberon escribir ANNO en latín ou AÑO en español. A campá ten unha cruz con pedestal á parte de fóra.
Tercio (T)	(Cordón) / " # IHS # MARIA # ANO # DE I8I3 # " / (2 cordóns)
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal)
Medio pie (MP)	(3 cordóns)
Pie (P)	(2 cordóns - o inferior dobre)
Prima	Fa# 5 -01
Hum	Sib 4 -45
Tercera	Do 6 +06
Quinta	Re 6 +49
Octava	Lab 6 +18
Toques tradicionales de campanas	Repique rápido, en combinación coa outra campá pequena.
Toques actuales de campanas	Repique rápido manual, en combinación coa outra campá pequena. Repique electromecánico, moito máis lento debido ás limitacións do mecanismo.
Yugo	Viga de ferro
Estado original	Posiblemente colgaba dunha viga de madeira, sobre todo por motivos acústicos.
Estado actual	Colga dunha viga de ferro, común coa outra campá pequena, o que modifica e agudiza a sonoridad de ambas. Moitos defectos de fundición, que non afectan ao son. Marca demasiado baixa do badalo con perigo de rotura. Difícil de documentar na súa totalidade por estar moi próxima ao muro lateral. Electromazo pega no seu punto. Repique circular do badalo.
Mecanismos de toque	(08) electromazo monofásico PORTILLA - Badalo con cadea
Actuaciones urgentes	Debe regularse o badajo para que pegue algo máis alto.
Propuestas	A campá debe ser limpadoa, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. O cepo de madeira debe ser reposto, é dicir unha viga de madeira convenientemente calculada e protexida, que ille a campá de toda a estrutura metálica que a rodea e que modifica radicalmente a súa sonoridad. A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badalo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación foi substituída e debe ser reconstruída para restaurar os valores sonoros e culturais do instrumento, así como os toques tradicionais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [Campana citada con otras medidas y epigrafía incompleta] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	18 fotos de la campana

(Referència 4826) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	42
Altura	37
Borde	5
Peso aproximado	43
Año fundición	1813
Descripción	A campá ten unha variante pouco habitual do texto común da maioría das campás galegas. Di "# IHS # MARIA # ∀NODE I8I3 # " cando o normal é pór IHS MARIA JOSE. É o mesmo texto, con pequenas variantes formais, da outra campá pequena, así como o mesmo ano, o que indicaría un autor común. O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME). Non hai outra mención nin nome de autor, excepto o ano, que deberon escribir ANNO en latín ou AÑO en español. A campá ten unha cruz con pedestal á parte de dentro.
Tercio (T)	(2 cordóns) / "# IHS # MARIA # ∀NODE I8I3 # " / (2 cordóns)
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal)
Medio pie (MP)	(3 cordóns)
Pie (P)	(Cordón) / (2 cordóns)
Prima	Mib 5 +00
Hum	Fa 4 +47
Tercera	Sib 5 -41
Quinta	Si 5 +19
Octava	Fa# 6 -34
Toques tradicionales de campanas	Repique rápido, en combinación coa outra campá pequena.
Toques actuales de campanas	Repique rápido manual, en combinación coa outra campá pequena. Repique electromecánico, moito máis lento debido ás limitacións do mecanismo.
Yugo	Viga de ferro
Estado original	Posiblemente colgaba dunha viga de madeira, sobre todo por motivos acústicos.
Estado actual	Colga dunha viga de ferro, común coa outra campá pequena, o que modifica e agudiza a sonoridad de ambas. Moitos defectos de fundición, que non afectan ao son. Difícil de documentar na súa totalidade por estar moi próxima ao muro lateral. Electromazo pega no seu punto. Repique circular do badalo. Campá mal orientada (cruz cara a dentro).
Mecanismos de toque	(04) electromazo monofásico PORTILLA - Badalo con cadea
Propuestas	A campá debe ser limpadoa, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. O cepo de madeira debe ser reposto, é dicir unha viga de madeira convenientemente calculada e protexida, que ille a campá de toda a estrutura metálica que a rodea e que modifica radicalmente a súa sonoridad. A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badalo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación foi substituída e debe ser reconstruída para restaurar os valores sonoros e culturais do instrumento, así como os toques tradicionais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual ["1813"] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	11 fotos de la campana

(Referència 4827) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	75
Altura	65
Borde	7
Peso aproximado	244
Año fundición	1779
Descripción	Na parte superior a campá ten a inscrición habitual das campás galegas, difícil de documentar neste caso debido aos numerosos defectos de fundición: " # IHS # MA(...) JPH # ANODE I779 # " e que deberon escribir IHS MARIA ET JOSEPH ANNO 1779 (en latín) ou AÑO DE 1779 (en español) O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME). No medio hai, á parte de fóra, unha cruz con pedestal e tres cravos. Na parte inferior di "MARIA DEL SSM^O SACRAMENTO" é dicir MARÍA DO SANTÍSIMO SACRAMENTO. Non se indica o nome do autor.
Tercio (T)	(2 cordóns separados) / " # IHS # MA(...) JPH # ANODE I779 # " (Imposible de documentar por defectos de fundición) / (2 cordóns separados)
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal e tres cravos) / (cinta)
Medio pie (MP)	(2 cordóns) / "MARIA DEL SSM^O SACRAMENTO" / (2 cordóns)
Pie (P)	(Cinta)
Prima	Sol 4 -04
Hum	Si 3 -31
Tercera	Re 5 -35
Quinta	Mi 5 +04
Octava	Si 5 -08
Toques tradicionales de campanas	Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá permanecía estática.
Toques actuales de campanas	Aínda que mantén o badalo, cunha cadea para o seu toque manual, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo	Madeira novo
Estado actual	Moitos defectos de fundición. Greta que comeza en (07) e segue en horizontal ata (09) No interior pon, escrito con xiz "Gonzalo". O badalo está atado cunha tira de coiro que conserva os pelos do animal.
Mecanismos de toque	Badalo
Intervenciones	Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas	A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. Dado que o yugo é novo debe ser mantido. A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badajo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" 1770 DEL SANTISIMO SACRAMENTO " (San Juan Bautista) ] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	29 fotos de la campana

(Referència 4828) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	77
Altura	67
Borde	8
Peso aproximado	264
Fundidor	DA SILVA SANTOS, MIGUEL JOSE
Año fundición	1887
Descripción	A campá ten unha simple inscrición. Na parte superior di unicamente o ano: "1887" No medio á parte de fóra hai unha cruz con pedestal, mentres que á parte de dentro pon "S Y CATEDRAL DE TUY / REFUNDIDA POR / MIGUEL JOSE DA SILVA SANTOS" que deberon escribir "SANTA IGLESIA CATEDRAL..." Non hai ningunha indicación relacionada co nome da campá ou a súa anterior dedicación.
Tercio (T)	(2 cordóns) / (cenefa) / (4 cordóns) / (06) "1887"
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal) (06) "S Y CATEDRAL DE TUY / REFUNDIDA POR / MIGUEL JOSE DA SILVA SANTOS"
Medio pie (MP)	(4 cordóns) / (cordón)
Pie (P)	(2 cordóns)
Prima	Lab 4 +17
Hum	Si 3 -17
Tercera	Reb 5 +17
Quinta	Mi 5 -39
Octava	Sib 5 -43
Toques tradicionales de campanas	Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. Na posición actual, coa reixa, a campá non podía nin sequera balancearse.
Toques actuales de campanas	A campá ten dúas electromazos para o toque automático, aínda que seguramente o máis antigo está fóra de uso. Tamén ten unha corda ao badajo para o toque manual. Está fixada para evitar toda oscilación.
Yugo	Madeira novo
Estado actual	A campá conserva dúos electromazos: o antigo, trifásico, desconectado e que non foi desmontado e un novo monofásico de CLOCK-O-MATIC en uso. Reixa exterior que impide o movemento da campá. Campá fixada á reixa para evitar que se mova.
Mecanismos de toque	(03) electromazo monofásico CLOCK-Ou-MATIC - (09) electromazo trifásico, seguramente en desuso. Badajo con corda para toque manual.
Intervenciones	A campá foi dotada dun gran cepo novo, característico de campá de volteo. Con todo a reixa impide o movemento. Cabe a pregunta se o cepo anterior era soamente pequeno, para fixar a campá, se o conxunto estaba situado noutro lugar ou se a reixa non existía, preguntas para as que non temos resposta neste momento.
Actuaciones urgentes	O electromazo antigo debe desconectarse e desmontarse para evitar que entre en funcionamento, coincidindo co outro, e pondo en perigo a campá.
Propuestas	Debe exporse se a campaa ha de tocar estática ou en movemento. Neste caso habería que retranquear os soportes, é dicir desprazalos cara ao interior da sala, ata póndoos sobre soporte encastado á pedra, para que puidese voltear sen tocar coa reixa. A campá debe ser limpadoa, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. Dado que o mazo é novo debe ser mantido. A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badajo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais. No caso de aceptar o volteo da campá, tras o desprazamento dos soportes cara ao interior, debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual. Neste caso deberíase dotar tamén o mazo cunha panca similar ás existentes nas outras campás.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado.
Valoración	Campá interesante. Pode refundirse en caso de rotura tras a sua documentación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual ["1887 S Y CATEDRAL DE TUY" "REFUNDIDA POR MIGUEL JOSE SA SILVA SANTOS" ] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	25 fotos de la campana

(Referència 4830) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	85
Altura	72
Borde	9
Peso aproximado	356
Fundidor	PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición	1828
Descripción	As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1828 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego. Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior unha imaxe de Santa Bárbara e debaixo unha cartela de moi difícil interpretación, debido a numerosos defectos de fundición da campá, que impiden verificar con certeza os textos. cremos interpretar o que segue, sendo as palabras subliñadas seguras, e as outras aínda dubidosas: "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D" que pode traducirse, con todas as dúbidas, (DEDICADO) A La MULLER VIRXE E MÁRTIR SANTA BÁRBARA (QUE NOS DEFENDA) DE RAIOS E TRONOS ADVERSOS ... REINANDO FERNANDO VII E SENDO BISPO DESTA DIOCESE FRANCISCO GARCÍA CASARRUBIOS. O CABILDO DE TUY (DOOU LA CAMPANA). Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín, neste caso moi difícil de ler por defectos de fundición: "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Tercio (T)	(Guirnalda) / (3 cordóns) "IHS MARIA # IOZE 1828 # " (cada palabra monotipo) / (2 cordóns)
Medio (M)	(00) (Crucifixo con pedestal) (06) (Santa Bárbara) / (cartela) "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D"
Medio pie (MP)	(2 cordóns) / "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " (cada palabra monotipo) / (3 cordóns)
Pie (P)	Dous cordóns xuntos (o superior máis groso) / (06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" / (2 cordóns xuntos)
Prima	Lab 4 +35
Hum	Lab 3 +23
Tercera	Reb 5 -21
Quinta	Fa# 5 +16
Octava	Si 5 -39
Toques tradicionales de campanas	Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas	Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo	Madeira novo
Estado actual	(04) Gran greta que afecta ao son. O badalo pegaba algo alto. Badalo de belisco, característico de campás fixas. Numerosos defectos de fundición que unidos á sucidade que cobre a campá impiden unha documentación definitiva da complexa epigrafía do medio. Na campá hai un gran grafito exterior, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / ... años". No interior pon tamén, escrito con xiz "Canpanero" Panca para balancear e voltear a campá. O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Mecanismos de toque	Badalo
Intervenciones	Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas	A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. Dado que o yugo é novo debe ser mantido. Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" LAUDATE EUM IN CIMBALIS - 1828 NICOMEDI... SANTA BARBARA " (marca de fábrica) " FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS " - Otras medidas] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	62 fotos de la campana

(Referència 4829) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	96
Altura	82
Borde	10
Peso aproximado	512
Fundidor	RUCABADO
Año fundición	1785ca
Descripción	A campá ten un par de inscricións en español, de documentación limitada debido aos defectos de fundición. Di na parte superior "ST # YGLESIA # DETUY # MARIA ## DELASOLEDAD # A`N`O # DE # I # 7 8 " Os defectos de fundición impiden completar o ano, que apuntamos como 1785, ata que ora documentación confírmeo. O texto debeu escribirse "MARÍA DE LA SOLEDAD # SANTA IGLESIA DE TUY # " que debe interpretarse como SANTA IGREXA (CATEDRAL). No medio hai, á parte de fóra, unha cruz con pedestal e debaixo pon "LAUOZ # DEL # ANGEL # SOI # QUE # DEL ALTO SUENA AUEMARIA # GRACIA # PLENA #" que a miúdo se escribe SOY LA VOZ DEL ANGEL QUE EN ALTO SUENA AVE MARÍA GRACIA PLENA. Debaixo hai unha cartela coa marca de fábrica, dun fundidor descoñecido ata a data: "RUCABADO / MEHIZO # " ou sexa RUCABADO FÍXOME.
Hombro (H)	(Cordón)
Tercio (T)	(Cenefa) / (2 cordóns) / "ST # YGLESIA # DETUY # MARIA ## DELASOLEDAD # A`N`O # DE # I # 7 8 " (defectos de fundición ao final do texto) / (2 cordóns) / (cenefa)
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal)
Medio pie (MP)	(Cenefa) / (2 cordóns) / "LAUOZ # DEL # ANGEL # SOI # QUE # DEL ALTO SUENA AUEMARIA # GRACIA # PLENA #" / (2 cordóns) / (cenefa) / (06) (cartela) (marca de fábrica) "RUCABADO / MEHIZO # "
Toques tradicionales de campanas	Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas	Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo	Madeira novo
Estado actual	Gran greta horizontal, que coincide cun repique circular realizado por un badalo grande e excesivamente curto. Numerosos defectos de fundición que afectan ao final da data da campá. Marca de graxa no muro, proba de mover a campá. No interior pon, escrito con xiz "Gonzalo Canpanero". O badalo está atado cunha tira de coiro que conserva os pelos do animal. Panca para balancear e voltear a campá. O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Mecanismos de toque	Badalo
Intervenciones	Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas	A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. Dado que o yugo é novo debe ser mantido. Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira dereito, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual ["LA VOZ DEL ALTO SUENA AVE MARIA GRATIA PLENA AÑO DE 1708 - STA YGLESIA DE TUY - MARIA DE LA SOLEDAD " " RUCABADO ME HIZO " ] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	20-12-2016
	50 fotos de la campana

(Referència 4831) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	126
Altura	110
Borde	12
Peso aproximado	1158
Fundidor	PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición	1825
Descripción	As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1825 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego. Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior una custodia e debaixo una cartela: "DIVO PETRO GONZALEZ TELMO CIVIT ET / DIOEC PRAECLARIS PATRONO ADVOCATO / VALDE PROBATO LEONE XII PONT MAX / FERDIN VII HISP REGE JOAN GARCIA BENI / TO EPISC BENEDIC ET CONSECR CAP TVD / JUSTO JUSTA PERSOLVENS MDCCCXXV P" Unha tradución libre pode ser (DEDICADA) A SAN PEDRO GONZÁLEZ TELMO, MOI COMPROBADO COMO PRECLARO PATRÓN DA CIDADE E DA sÚA DIOCESE, (SENDO) LEÓN XII PONTÍFICE MÁXIMO, FERNANDO VII REI DAS ESPAÑAS, FOI BENDICIDA E CONSAGRADA POR JUAN GARCÍA BENITO BISPO (SENDO SUFRAGADA) POLO CABILDO DE TUY. O XUSTO RETRIBUYE CON COUSAS XUSTAS. (ANO) 1825. Hai finalmente unha letra solta, que podería significar "DEDIT", DEU, posiblemente referida ao Cabildo Catedralicio. Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín, neste caso moi difícil de ler por defectos de fundición: "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Tercio (T)	(Guirnalda) / (3 cordóns) "IHS MARIA # IOZE 1825 # " (cada palabra monotipo) / (2 cordóns)
Medio (M)	(00) (crucifixo con pedestal) (06) (custodia) / (cartela) "DIVO PETRO GONZALEZ TELMO CIVIT ET / DIOEC PRAECLARIS PATRONO ADVOCATO / VALDE PROBATO LEONE XII PONT MAX / FERDIN VII HISP REGE JOAN GARCIA BENI / TO EPISC BENEDIC ET CONSECR CAP TVD / JUSTO JUSTA PERSOLVENS MDCCCXXV P"
Medio pie (MP)	(Cenefa) / (2 cordóns) / "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " (cada palabra monotipo) / (3 cordóns)
Pie (P)	(06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" (case ilegible por defectos de fundición)
Prima	Mib 4 -45
Hum	Re 3 -45
Tercera	Fa 4 +06
Octava	Re 5 +28
Toques tradicionales de campanas	Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas	Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo	Madeira novo
Estado actual	(00) Gran greta que afecta ao son Na campá hai un gran grafito, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / ... años" (A cifra é ilegible) Gran badalo, demasiado grande e algo descolgado. Os cables de seguridade parecen novos, e non reterían o badalo en caso de rotura. Panca para balancear e voltear a campá. O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella. Gancho para deixar investida a campá (non está na súa posición orixinal)
Mecanismos de toque	Badalo
Intervenciones	Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas	A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. Dado que o yugo é novo debe ser mantido. Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" DIVO PETRO GONZALEZ TELMO CIVIT ET - DIDEC PRAECLARIS PATRONO ADVOCATO - VALDE PROBATO LEONE XII PONT MAX FERDIN VII HISP REGE JOAN GARCIA BENITO - EPISC BENEDIT ET CONSECR CAP TUD - JUSTO JUSTA PERSOLVENS MDCCCXXV " (marca de fábrica) " JOSEPHUS - FELIS PERª - A SANTUS - ME FECIT - BRACHARAE " ] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	58 fotos de la campana

(Referència 4832) Archivo sonoro de la campana

Localización	Sala de campás
Diámetro	165
Altura	120
Borde	17
Peso aproximado	2601
Fundidor	PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición	1826
Descripción	As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1826 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego. Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior una custodia e debaixo una cartela: "BEATISS SEMPER QUE VIRGINI MARIAE / IN ASSUMPT SUA GLORIOSISS / HUJUS ALMAE ECCL CATHED TUTELARI / LEONE XII CHRISTI IN TERRIS VICARIO / FERDIN VII PER DEUM HISP IMPER / F FRANC GARCIA CASARRUBIOS ET MELGAR / TUD EPISC BENEDICET CONSECR / M D C C C X X V I / CAP DED" Poderíase traducir como (DEDICADO) A La SANTÍSIMA E SEMPRE VIRXE MARÍA NA súa GLORIOSÍSIMA ASUNCIÓN, TITULAR DESTA SANTA IGREXA CATEDRAL (SENDO) VICARIO DE CRISTO NA TERRA LEÓN XII, FERNANDO VII REINANDO EN ESPAÑA POLA GRAZA DE DEUS. O BISPO DE TUY FREI FRANCISCO CASARRUBIOS E MELGAR BENDIXO E CONSAGROU (ESTA CAMPÁ EN) 1826. DOADA POLO CABILDO. Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín: "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Hombro (H)	(4 cordóns)
Tercio (T)	(Guirnalda) / (3 cordóns) "IHS # MARIA # IOZE 1826 # " (cada palabra monotipo) / (2 cordóns)
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal) (06) (cartela) "BEATISS SEMPER QUE VIRGINI MARIAE / IN ASSUMPT SUA GLORIOSISS / HUJUS ALMAE ECCL CATHED TUTELARI / LEONE XII CHRISTI IN TERRIS VICARIO / FERDIN VII PER DEUM HISP IMPER / F FRANC GARCIA CASARRUBIOS ET MELGAR / TUD EPISC BENEDICET CONSECR / M D C C C X X V I / CAP DED"
Medio pie (MP)	(2 cordóns) / (cenefa) / (3 cordóns) (06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ"
Pie (P)	(2 cordóns)
Prima	Sol 3 -22
Hum	Sib 2 +43
Tercera	Do 4 -04
Quinta	Mi 4 -43
Octava	La 4 +03
Toques tradicionales de campanas	Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque.
Toques actuales de campanas	Toques máis ou menos lentos cun (ou dous) electromazos.
Yugo	Madeira novo
Estado actual	A campá ten numerosos defectos de fundición, especialmente no medio pé e no pé. Na campá hai un gran grafito, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / 12 años" Gran badalo, demasiado grande e algo descolgado. Os cables de seguridade parecen novos, e non reterían o badalo en caso de rotura. O cepo parece novo. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella. Dous electromazos, que poderían romper a campá en caso de tocar ao unísono. O electromazo novo pega no seu punto mentres que o vello pega demasiado baixo, con perigo de rotura.
Mecanismos de toque	(03) electromazo (09) electromazo - badalo
Intervenciones	Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo.
Propuestas	Debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal. Dado que o yugo é novo debe ser mantido. A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badajo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" JHS MARIA IOZE - BEATISS SEMPERQUE VIRGINI MARIAE - IN ASSUMPT SUA GLORIOSS - HIUS ALMAEE ECCE CATHED TUTELARI - LEONI XII CHRISTI IN TERRIS VICARIO - FERDIN VII PER DEUM HISP IMPER - F FRANC GARCIA CASARRUIBIOS ET MELGAR - TUD EPISCP BENEDICET CONSCR - MDCCCXXVI - CAP DED " " JOSEPHUS - FELIS PERª - A SANTUS - ME FECIT - BRACHARAE "] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	51 fotos de la campana

(Referència 7992)

Localización	Sancristía
Diámetro	25
Peso aproximado	9
Año fundición	1850ca
Descripción	Anepígrafa
Mecanismos de toque	Panca no cepo cunha cadea
Valoración	Campá interesante. Pode refundirse en caso de rotura tras a sua documentación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais.
Notas	Toque de saída de misa - Medidas aproximadas
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	21-04-2008
	2 fotos de la campana

(Referència 6372) Archivo sonoro de la campana

Localización	Tellado
Diámetro	39
Altura	33
Borde	4,5
Peso aproximado	34
Año fundición	1776
Descripción	A campá ten a inscrición habitual das campás galegas, aínda que moi abreviada. Di "IHS MARIA IJPH ANO DE I 7 7 6" que deberon escribir "IHS MARIA ET JOSEPH ANNO I776" e que se interpreta como JESÚS, MARIÁ E JOSÉ - ANO DE 1776. Como é habitual o nome de Jesús está escrito co seu anagrama en grego. Á parte de fóra ten unha imaxe de San Juan Bautista, e á de dentro unha cruz con pedestal. Non se indica o nome do autor, que é o mesmo que fixo a campá María do Santísimo Sacramento.
Tercio (T)	(Cordón) / "IHS MARIA IJPH ANO DE I 7 7 6" / (cordón)
Medio (M)	(00) (San Juan Bautista) (06) (cruz con pedestal) / (3 cordons)
Pie (P)	(Cordón)
Toques tradicionales de campanas	Seguramente os sinais aos campaneros e ata o último toque de coro diario.
Toques actuales de campanas	Non se toca.
Estado actual	(11) grande buraco no meio pé, producido seguramente pola saída dunha bala de grande calibre ou dun pedazo de metralla. Mal orientada (a cruz cara o interior)
Mecanismos de toque	Ferro
Propuestas	Posiblemente o máis adecuado sería substituír o cepo de ferro por outro de madeira, que melloraría notablemente o son desta campá moi aguda. A madeira debería ser resistente á intemperie, pero a campá ten que permanecer en s mesmo lugar actual, que dá un aspecto característico á terraza da torre da Catedral. Do mesmo xeito un mecanismo debería tirar da soga, sen pór directamente un motor á campá, para manter o toque antigo así como ese perfil da torre. De ningún modo a campá debe voltear completamente e tampouco ser dotada de electromazo exterior.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura só pode ser soldada. Pode ser substituída por outra campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación foi substituída e debe ser reconstruída para restaurar os valores sonoros e culturais do instrumento, asi como os toques tradicionais.
Autors de la documentació ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	07-12-2016
	23 fotos de la campana

(Referència 4824) Archivo sonoro de la campana

Localización	Tellado
Diámetro	69
Altura	64
Borde	7
Peso aproximado	190
Fundidor	DE LA VEGA OTERO, FRANCISCO ANTONIO (VALLE DE HOZ, CANTABRIA)
Año fundición	1723
Descripción	A campá ten diversas inscricións de gran interese, e fáciles de interpretar a pesar das diversas variacións textuais. Na parte superior di "IHS MARIA I JOSEPH SAИCTETELMO ET SAИCTA BARBARA ORA TE PRO ИO B I S # # # " A inscrición é interesante porque indica que a referencia á Sacra Familia, omnipresente nas campás galegas, non é máis que unha necesaria introdución aos verdadeiros patróns desta campá, precisamente San Telmo e Santa Bárbara, os dous protectores, cada un ao seu xeito, contra as tormentas e outras catástrofes. O texto debeu escribirse IHS MARIA ET JOSEPH SANCTE TELMO ET SANCTE BARBARA ORATE PRO NOBIS, que pode traducirse como JESÚS, MARÍA E JOSÉ. SAN TELMO E SANTA BÁRBARA ROGADE POR NÓS. No medio hai, á parte de fóra, para protexer mellor á Catedral e á cidade, unha cruz con pedestal, catro cravos e dúas velas, cun cravo investido encima de cada unha, a modo de chama. No medio pé hai unha inscrición, con moitas variacións, que se presenta a miúdo nas campás dos séculos XVIII e XIX, e que finaliza co nome do autor: " # LA BOZ DEL AИ JEL SOI QVE EИ ALTO SV ENA A VE MA RIA G R A CIA PLEИA # VEGA MEFECIT # AИODE # I 7 23 # " Deberon escribila LA VOZ DEL ANGEL SOY QUE EN ALTO SUENA AVE MARÍA GRACIA PLENA (aínda que en latín escríbese propiamente GRATIA PLENA).O ano 1723 é de gran interese para unha campá dos cuartos xa que sinala que, no seu momento, a Catedral de Tui foi unha das primeiras en modificar o seu reloxo, quizais o mesmo que aínda existe, dotándoo de péndulo, e xa que logo con moita maior exactitude, que permitía tocar tamén os cuartos. Esta innovación tecnolóxica introdúcese nas Catedrais de España máis ben mediado o século.
Hombro (H)	(Cordón) / (4 cordóns)
Tercio (T)	(2 cordóns) / "IHS MARIA I JOSEPH SAИCTETELMO ET SAИCTA BARBARA ORA TE PRO ИO B I S # # # " / (2 cordóns)
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal, catro cravos e dúas velas, cun cravo investido encima de cada unha, a modo de chama) / (2 cordóns)
Medio pie (MP)	(2 cordóns) / " # LA BOZ DEL AИ JEL SOI QVE EИ ALTO SV ENA A VE MA RIA G R A CIA PLEИA # VEGA MEFECIT # AИODE # I 7 23 # " / (2 cordóns)
Prima	Lab 4 +37
Hum	Reb 4 +42
Tercera	Mi 5 +17
Quinta	Fa# 5 +08
Octava	Do 6 +28
Toques tradicionales de campanas	Cuartos do reloxo.
Toques actuales de campanas	Non se toca.
Yugo	Estrutura de ferro forxado
Estado actual	A campá conserva o mazo exterior por gravidade así como un electromazo protexido para a intemperie. O electromazo parece estar en desuso. A estrutura de forxa é de gran interese, posiblemente gótica.
Mecanismos de toque	Mazo exterior por gravidade - Electromazo
Propuestas	Debe restaurarse a fixación da campá, moi coidadosamente, cun proxecto claro, realizado por un ferreiro con técnicas tradicionais. O toque debe realizarse exclusivamente mediante o mazo exterior por gravidade, que estaría idealmente unido ao extraordinario reloxo restaurado. En caso que o reloxo substitúase por un computador, o mecanismo de tiro, situado na sala de campás, debe mover exclusivamente o mazo por gravidade, sen utilizar en ningún caso e baixo ningún concepto, o electromazo.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e da estrutura no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [Otras medidas - Epigrafía incompleta] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	TROIANO CARRIL, Xosé
Fecha ficha	10-11-2023
	55 fotos de la campana

(Referència 4833) Archivo sonoro de la campana

Localización	Tellado
Diámetro	104
Altura	104
Borde	11
Peso aproximado	651
Año fundición	1511
Descripción	A campá utiliza dous tipos de letra gótica. Na parte superior emprega as maiúsculas mentres que na inferior utiliza letras minúsculas. Debido ao tamaño relativamente grande, esta campá, a máis antiga e importante da torre, une varias inscricións habitualmente separadas. Na parte superior di "I`H`S # LAUDATE EN INCINBALIS # UENESONAMTIBUS # LAUDATE EN # INCINBALIS # IUBILACIONIBUS # ONIS # `SOITUS` # " / " # S # ANA # (cruz) LAUDATE DOMIN`UN` # ERA DE MILEQUINIENTUS # EXXXXENUEUE AN`O`S # " A primeira liña corresponde ao salmo 150:5 "LAUDATE EUM IN CIMBALIS BENESONANTIBUS LAUDATE EUM IN CIMBALIS JUBILATIONIS OMNIS SPIRITUS LAUDET DOMINUM" que significa ENCOMIÁDELLE (AO SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON), ENCOMIÁDELLE CON CAMPÁS DE ALEGRÍA, TODO ESPÍRITO ENCOMIE AO SEÑOR. A segunda liña segue o texto anterior, indica o nome ao que vai dedicada a campá, que deberon escribir SANCTA ANNA e segue coa indicación da data nunha mestura de galego e español. A campá ten unha das máis tardías utilizacións da "Éra" é dicir da "Éra Hispánica", polo que cabe datala 38 anos antes, ou sexa 1511. O 1 de xaneiro do 38 a.C., tras a pacificación oficial de toda Hispania, Octavio Augusto decretou a Aera Hispanica, que se empregou para datar o tempo en Hispania. Éraa Hispánica foi utilizada no sur de Francia e a Península Ibérica, aínda que non tivo a mesma utilización ou permanencia nos diferentes reinos hispánicos. En Castela o seu uso foi suprimido reinando Juan I de Castela, en virtude dun acordo das cortes de Segovia de 1383, posto en práctica desde o 25 de decembro do ano seguinte. En Portugal deixou de ser utilizada no primeiro cuarto do século XV, o 22 de agosto de 1422, baixo o reinado de Juan I de Portugal. WIKIPEDIA Aera Hispanica No medio hai unha cruz con pedestal, característica das campás góticas do século XVI. Na parte inferior, escrita como dixemos en minúscula gótica, di en dúas liñas "asunta esmaria in celum gaudent angeli laudantes ebenedicentes dominum mentem santam espontaneam # ho # " / "norem deo etpatrie liuerationem" que deberon escribir "ASSUMPTA EST MARIA IN COELUM. GAUDENT ANGELI, LAUDANTES BENEDICUNT DOMINUM" Está tomada dunha antífona das vésperas da Asunción. Pode traducirse como MARIA ASUNTA A LOS CEOS, LOS ÁNGELES GOZAN MENTRES ENCOMIAN E BENDÍN AO SEÑOR. A segunda parte é máis complexa: "MENTEM SANCTAM SPONTANEAM HONOREM DEO ET PATRIA LIBERATIONEM" A expresión atópase nas campás máis antigas utilizándose desde o século XIII ata principios do XVI, e ten un significado escuro. Podería traducirse como DE XEITO PIADOSA, E VOLUNTARIAMENTE, SOO EN HONRA DE DEUS E PARA LIBERAR A MIÑA PATRIA. Dise que durante o enterro de Santa Águeda, apareceu un mozo descoñecido, vestido con roupas de seda, que deixou xunto á tumba unha placa de mármore con esta inscrición, que se mostra xunto ao busto da santa, na catedral de Catania. Segundo contan o volcán Etna fixo erupción un ano logo da morte da Santa no 250 e os poboadores de Catania pediron a súa intervención logrando deter lávaa ás portas da cidade. Desde entón é patroa de Catania e de toda Sicilia e dos arredores do volcán e invocada para previr os danos do lume, raios e volcáns. Esta protección podería xustificar a "liberación da patria", que algúns quixeron interpretar, sen ningún motivo, como unha campá asociada aos levantamentos contra as invasións. Utilízase como antífona nas segundas vésperas de Santa Águeda. VÓRTICE, na Lenda Dourada, dálle unha tradución máis poética, referíndose á santa: "Alma santa, xenerosa, honra de Deus e liberadora da súa patria". Unha posible xustificación da popularidade do texto deberíase, precisamente, á consideración de Santa Águeda, en moitos lugares, como a protectora contra as tormentas, os volcáns e outros fenómenos meteorolóxicos devastadores. Este papel de protección noutros lugares débese a San Miguel Arcanxo ou a Santa Bárbara, aínda que esta parece ser unha protectora máis tardía. En consecuencia a campá, dedicada a Santa Águeda, protexería, como a Santa, ao territorio de todo mal, e encomiaría a Deus. No entanto, como vimos, a campá estaría dedicada a Santa Ana. En consecuencia, a oración non se relacionaría con Santa Águeda, senón co papel protector da campá situada, como a dos cuartos, no lugar máis alto da torre, e xa que logo o máis vulnerable da Catedral fronte aos raios e tronos.
Tercio (T)	(2 cordóns) / "I`H`S # LAUDATE EN INCINBALIS # UENESONAMTIBUS # LAUDATE EN # INCINBALIS # IUBILACIONIBUS # ONIS # `SOITUS` # " / (2 cordóns) / " # S # ANA # (cruz) LAUDATE DOMIN`UN` # ERA DE MILEQUINIENTUS # EXXXXENUEUE AN`O`S # " [CG]
Medio (M)	(00) (cruz con pedestal) / (2 cordóns)
Medio pie (MP)	(2 cordóns) / "asunta esmaria in celum gaudent angeli laudantes ebenedicentes dominum mentem santam espontaneam # ho # " / (2 cordóns) / "norem deo etpatrie liuerationem" [mg]
Prima	Mi 4 -35
Hum	Fa# 3 -33
Tercera	Sol 4 +45
Quinta	Do 5 -41
Octava	Fa 5 +00
Toques tradicionales de campanas	Horas do reloxo.
Toques actuales de campanas	Non toca.
Yugo	Estrutura de ferro forxado
Estado actual	A estrutura de forxa é de gran interese, posiblemente gótica. Antiga (e perigosa) instalación de tiras de ferro para suxeitar a campá. A campá está manchada de óxido. A campá ten, ademais do mazo externo por gravidade antigo, de extraordinario interese, dous electromazos máis: un vello, probablemente trifásico e seguramente fose de uso, e outro máis moderno, monofásico aínda que non funciona no momento da toma de datos. Electromazo antigo pega alto; electromazo novo pega no seu punto. No caso que ambos funcionen, pon en gravísimo perigo a campá, e se o antigo está en desuso, debería ser desmontado.
Mecanismos de toque	Mazo exterior por gravidade - 2 electromazos
Actuaciones urgentes	Os dous electromazos non deben funcionar ao unísono baixo ningún concepto, xa que poden causar a rotura da campá.
Propuestas	Debe restaurarse a fixación da campá, moi coidadosamente, cun proxecto claro, realizado por un ferreiro con técnicas tradicionais. O toque debe realizarse exclusivamente mediante o mazo exterior por gravidade, que estaría idealmente unido ao extraordinario reloxo restaurado. En caso que o reloxo substitúase por un computador, o mecanismo de tiro, situado na sala de campás, debe mover exclusivamente o mazo por gravidade, sen utilizar en ningún caso e baixo ningún concepto, o electromazo.
Protección	Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e da estrutura como Ben Moble de Interese Cultural, debido ao interese do conxunto.
Valoración	En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha réplica.
Instalación	A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" JHS LAUDATE EU IN CIMBALIS LAUDANTIBUS IN CIMBALIS JUBILACIONIBUS - LAUDATE ANGELI LAUDANTES EUM DICENTES DOMINUM MENTEM SANTAM SPONTANEAM - LAUDATE DOMINE - SANTA ANA - VO ASUNTA ES MARIA INMACELUM - ERA DE MIL E QUINIENTOS XXXX E NOVEI... DEO ET PATRI ET ... " (toda en letra gótica de muy difícil lectura) ] (1991) ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha	ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha	26-10-2016
	59 fotos de la campana

Inventario de campanas de las Catedrales de España

Catedral de Santa María - TUI - GALICIA
Campanas actuales

Campá (1)

/tr>

(Referència 4825)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 39
Altura 36
Borde 4
Peso aproximado 34
Año fundición 1813
Descripción A campá ten unha variante pouco habitual do texto común da maioría das campás galegas. Di " # IHS # MARIA # ANO # DE I8I3 # " cando o normal é pór IHS MARIA JOSE. É o mesmo texto, con pequenas variantes formais, da outra campá pequena, así como o mesmo ano, o que indicaría un autor común.
O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME).
Non hai outra mención nin nome de autor, excepto o ano, que deberon escribir ANNO en latín ou AÑO en español.
A campá ten unha cruz con pedestal á parte de fóra.
Tercio (T) (Cordón) /
" # IHS # MARIA # ANO # DE I8I3 # " /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal)
Medio pie (MP) (3 cordóns)
Pie (P) (2 cordóns - o inferior dobre)
Prima Fa# 5 -01
Hum Sib 4 -45
Tercera Do 6 +06
Quinta Re 6 +49
Octava Lab 6 +18
Toques tradicionales de campanas Repique rápido, en combinación coa outra campá pequena.
Toques actuales de campanas Repique rápido manual, en combinación coa outra campá pequena.
Repique electromecánico, moito máis lento debido ás limitacións do mecanismo.
Yugo Viga de ferro
Estado original Posiblemente colgaba dunha viga de madeira, sobre todo por motivos acústicos.
Estado actual Colga dunha viga de ferro, común coa outra campá pequena, o que modifica e agudiza a sonoridad de ambas.
Moitos defectos de fundición, que non afectan ao son.
Marca demasiado baixa do badalo con perigo de rotura.
Difícil de documentar na súa totalidade por estar moi próxima ao muro lateral.
Electromazo pega no seu punto.
Repique circular do badalo.
Mecanismos de toque (08) electromazo monofásico PORTILLA - Badalo con cadea
Actuaciones urgentes Debe regularse o badajo para que pegue algo máis alto.
Propuestas A campá debe ser limpadoa, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
O cepo de madeira debe ser reposto, é dicir unha viga de madeira convenientemente calculada e protexida, que ille a campá de toda a estrutura metálica que a rodea e que modifica radicalmente a súa sonoridad.
A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badalo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación foi substituída e debe ser reconstruída para restaurar os valores sonoros e culturais do instrumento, así como os toques tradicionais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [Campana citada con otras medidas y epigrafía incompleta] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
18 fotos de la campana

Campá (2)

/tr>

(Referència 4826)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 42
Altura 37
Borde 5
Peso aproximado 43
Año fundición 1813
Descripción A campá ten unha variante pouco habitual do texto común da maioría das campás galegas. Di "# IHS # MARIA # ∀NODE I8I3 # " cando o normal é pór IHS MARIA JOSE. É o mesmo texto, con pequenas variantes formais, da outra campá pequena, así como o mesmo ano, o que indicaría un autor común.
O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME).
Non hai outra mención nin nome de autor, excepto o ano, que deberon escribir ANNO en latín ou AÑO en español.
A campá ten unha cruz con pedestal á parte de dentro.
Tercio (T) (2 cordóns) /
"# IHS # MARIA # ∀NODE I8I3 # " /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal)
Medio pie (MP) (3 cordóns)
Pie (P) (Cordón) /
(2 cordóns)
Prima Mib 5 +00
Hum Fa 4 +47
Tercera Sib 5 -41
Quinta Si 5 +19
Octava Fa# 6 -34
Toques tradicionales de campanas Repique rápido, en combinación coa outra campá pequena.
Toques actuales de campanas Repique rápido manual, en combinación coa outra campá pequena.
Repique electromecánico, moito máis lento debido ás limitacións do mecanismo.
Yugo Viga de ferro
Estado original Posiblemente colgaba dunha viga de madeira, sobre todo por motivos acústicos.
Estado actual Colga dunha viga de ferro, común coa outra campá pequena, o que modifica e agudiza a sonoridad de ambas.
Moitos defectos de fundición, que non afectan ao son.
Difícil de documentar na súa totalidade por estar moi próxima ao muro lateral.
Electromazo pega no seu punto.
Repique circular do badalo.
Campá mal orientada (cruz cara a dentro).
Mecanismos de toque (04) electromazo monofásico PORTILLA - Badalo con cadea
Propuestas A campá debe ser limpadoa, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
O cepo de madeira debe ser reposto, é dicir unha viga de madeira convenientemente calculada e protexida, que ille a campá de toda a estrutura metálica que a rodea e que modifica radicalmente a súa sonoridad.
A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badalo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación foi substituída e debe ser reconstruída para restaurar os valores sonoros e culturais do instrumento, así como os toques tradicionais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual ["1813"] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
11 fotos de la campana

María del Santísimo Sacramento (3)
/tr>

(Referència 4827)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 75
Altura 65
Borde 7
Peso aproximado 244
Año fundición 1779
Descripción Na parte superior a campá ten a inscrición habitual das campás galegas, difícil de documentar neste caso debido aos numerosos defectos de fundición: " # IHS # MA(...) JPH # ANODE I779 # " e que deberon escribir IHS MARIA ET JOSEPH ANNO 1779 (en latín) ou AÑO DE 1779 (en español)
O anagrama de Jesús, que deberon escribir "IHΣ", corresponde á abreviatura de IHΣUΣ, e escríbese usualmente como IHS. Outra variante JHS procedería do latín, aínda que a segunda letra é o Eta ou E longa grega. Foi introducido como devoción por San Bernardino de Siena (ver San Bernardino de Siena y el Anagrama de Jesús). O seu significado é polivalente: para uns é o inicio do nome de Jesús en grego, para outros son as siglas latinas de IESVS HOMO SALVATOR (JESÚS SALVADOR DO HOME).
No medio hai, á parte de fóra, unha cruz con pedestal e tres cravos.
Na parte inferior di "MARIA DEL SSM^O SACRAMENTO" é dicir MARÍA DO SANTÍSIMO SACRAMENTO. Non se indica o nome do autor.
Tercio (T) (2 cordóns separados) /
" # IHS # MA(...) JPH # ANODE I779 # " (Imposible de documentar por defectos de fundición) /
(2 cordóns separados)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal e tres cravos) /
(cinta)
Medio pie (MP) (2 cordóns) /
"MARIA DEL SSM^O SACRAMENTO" /
(2 cordóns)
Pie (P) (Cinta)
Prima Sol 4 -04
Hum Si 3 -31
Tercera Re 5 -35
Quinta Mi 5 +04
Octava Si 5 -08
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá permanecía estática.
Toques actuales de campanas Aínda que mantén o badalo, cunha cadea para o seu toque manual, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo Madeira novo
Estado actual Moitos defectos de fundición. Greta que comeza en (07) e segue en horizontal ata (09)
No interior pon, escrito con xiz "Gonzalo".
O badalo está atado cunha tira de coiro que conserva os pelos do animal.
Mecanismos de toque Badalo
Intervenciones Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o yugo é novo debe ser mantido.
A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badajo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" 1770 DEL SANTISIMO SACRAMENTO " (San Juan Bautista) ] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
29 fotos de la campana

Campá (4)
/tr>

(Referència 4828)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 77
Altura 67
Borde 8
Peso aproximado 264
Fundidor DA SILVA SANTOS, MIGUEL JOSE
Año fundición 1887
Descripción A campá ten unha simple inscrición. Na parte superior di unicamente o ano: "1887"
No medio á parte de fóra hai unha cruz con pedestal, mentres que á parte de dentro pon
"S Y CATEDRAL DE TUY / REFUNDIDA POR / MIGUEL JOSE DA SILVA SANTOS" que deberon escribir "SANTA IGLESIA CATEDRAL..."
Non hai ningunha indicación relacionada co nome da campá ou a súa anterior dedicación.
Tercio (T) (2 cordóns) /
(cenefa) /
(4 cordóns) /
(06) "1887"
Medio (M) (00) (cruz con pedestal)
(06) "S Y CATEDRAL DE TUY / REFUNDIDA POR / MIGUEL JOSE DA SILVA SANTOS"
Medio pie (MP) (4 cordóns) /
(cordón)
Pie (P) (2 cordóns)
Prima Lab 4 +17
Hum Si 3 -17
Tercera Reb 5 +17
Quinta Mi 5 -39
Octava Sib 5 -43
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. Na posición actual, coa reixa, a campá non podía nin sequera balancearse.
Toques actuales de campanas A campá ten dúas electromazos para o toque automático, aínda que seguramente o máis antigo está fóra de uso. Tamén ten unha corda ao badajo para o toque manual. Está fixada para evitar toda oscilación.
Yugo Madeira novo
Estado actual A campá conserva dúos electromazos: o antigo, trifásico, desconectado e que non foi desmontado e un novo monofásico de CLOCK-O-MATIC en uso.
Reixa exterior que impide o movemento da campá.
Campá fixada á reixa para evitar que se mova.
Mecanismos de toque (03) electromazo monofásico CLOCK-Ou-MATIC - (09) electromazo trifásico, seguramente en desuso. Badajo con corda para toque manual.
Intervenciones A campá foi dotada dun gran cepo novo, característico de campá de volteo. Con todo a reixa impide o movemento.
Cabe a pregunta se o cepo anterior era soamente pequeno, para fixar a campá, se o conxunto estaba situado noutro lugar ou se a reixa non existía, preguntas para as que non temos resposta neste momento.
Actuaciones urgentes O electromazo antigo debe desconectarse e desmontarse para evitar que entre en funcionamento, coincidindo co outro, e pondo en perigo a campá.
Propuestas Debe exporse se a campaa ha de tocar estática ou en movemento. Neste caso habería que retranquear os soportes, é dicir desprazalos cara ao interior da sala, ata póndoos sobre soporte encastado á pedra, para que puidese voltear sen tocar coa reixa.
A campá debe ser limpadoa, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o mazo é novo debe ser mantido.
A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badajo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
No caso de aceptar o volteo da campá, tras o desprazamento dos soportes cara ao interior, debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual. Neste caso deberíase dotar tamén o mazo cunha panca similar ás existentes nas outras campás.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado.
Valoración Campá interesante. Pode refundirse en caso de rotura tras a sua documentación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual ["1887 S Y CATEDRAL DE TUY" "REFUNDIDA POR MIGUEL JOSE SA SILVA SANTOS" ] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
25 fotos de la campana

Santa Bárbara (6)
/tr>

(Referència 4830)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 85
Altura 72
Borde 9
Peso aproximado 356
Fundidor PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición 1828
Descripción As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1828 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego.
Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior unha imaxe de Santa Bárbara e debaixo unha cartela de moi difícil interpretación, debido a numerosos defectos de fundición da campá, que impiden verificar con certeza os textos. cremos interpretar o que segue, sendo as palabras subliñadas seguras, e as outras aínda dubidosas: "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D" que pode traducirse, con todas as dúbidas, (DEDICADO) A La MULLER VIRXE E MÁRTIR SANTA BÁRBARA (QUE NOS DEFENDA) DE RAIOS E TRONOS ADVERSOS ... REINANDO FERNANDO VII E SENDO BISPO DESTA DIOCESE FRANCISCO GARCÍA CASARRUBIOS. O CABILDO DE TUY (DOOU LA CAMPANA).
Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín, neste caso moi difícil de ler por defectos de fundición: "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Tercio (T) (Guirnalda) /
(3 cordóns)
"IHS MARIA # IOZE 1828 # " (cada palabra monotipo) /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (Crucifixo con pedestal)
(06) (Santa Bárbara) / (cartela) "NICOMEDISI PERILUSTRI FEMINÆ / VIRGINI ÆQUE AC MARTIRI / BEATE BARBARÆ / ADVERSOS FULGURA ET TONITRUA / TUTISSIMUM PRAESIDIUM / ETOTE XXI REGN FERDINANDO VII / IMPERANTE / A FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS / HUIUS DIOCESIS EPISCOPO / CAPITULUM TUDENSE / DONUM # D"
Medio pie (MP) (2 cordóns) /
"LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " (cada palabra monotipo) /
(3 cordóns)
Pie (P) Dous cordóns xuntos (o superior máis groso) /
(06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" /
(2 cordóns xuntos)
Prima Lab 4 +35
Hum Lab 3 +23
Tercera Reb 5 -21
Quinta Fa# 5 +16
Octava Si 5 -39
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo Madeira novo
Estado actual (04) Gran greta que afecta ao son. O badalo pegaba algo alto. Badalo de belisco, característico de campás fixas.
Numerosos defectos de fundición que unidos á sucidade que cobre a campá impiden unha documentación definitiva da complexa epigrafía do medio.
Na campá hai un gran grafito exterior, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / ... años". No interior pon tamén, escrito con xiz "Canpanero"
Panca para balancear e voltear a campá.
O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Mecanismos de toque Badalo
Intervenciones Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o yugo é novo debe ser mantido.
Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" LAUDATE EUM IN CIMBALIS - 1828 NICOMEDI... SANTA BARBARA " (marca de fábrica) " FRANCISCO GARCIA CASARRUBIOS " - Otras medidas] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
62 fotos de la campana

María de la Soledad (5)
/tr>

(Referència 4829)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 96
Altura 82
Borde 10
Peso aproximado 512
Fundidor RUCABADO
Año fundición 1785ca
Descripción A campá ten un par de inscricións en español, de documentación limitada debido aos defectos de fundición. Di na parte superior "ST # YGLESIA # DETUY # MARIA ## DELASOLEDAD # ANO # DE # I # 7 8 " Os defectos de fundición impiden completar o ano, que apuntamos como 1785, ata que ora documentación confírmeo. O texto debeu escribirse "MARÍA DE LA SOLEDAD # SANTA IGLESIA DE TUY # " que debe interpretarse como SANTA IGREXA (CATEDRAL).
No medio hai, á parte de fóra, unha cruz con pedestal e debaixo pon "LAUOZ # DEL # ANGEL # SOI # QUE # DEL ALTO SUENA AUEMARIA # GRACIA # PLENA #" que a miúdo se escribe SOY LA VOZ DEL ANGEL QUE EN ALTO SUENA AVE MARÍA GRACIA PLENA.
Debaixo hai unha cartela coa marca de fábrica, dun fundidor descoñecido ata a data: "RUCABADO / MEHIZO # " ou sexa RUCABADO FÍXOME.
Hombro (H) (Cordón)
Tercio (T) (Cenefa) /
(2 cordóns) /
"ST # YGLESIA # DETUY # MARIA ## DELASOLEDAD # ANO # DE # I # 7 8 " (defectos de fundición ao final do texto) /
(2 cordóns) /
(cenefa)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal)
Medio pie (MP) (Cenefa) /
(2 cordóns) /
"LAUOZ # DEL # ANGEL # SOI # QUE # DEL ALTO SUENA AUEMARIA # GRACIA # PLENA #" /
(2 cordóns) /
(cenefa) /
(06) (cartela) (marca de fábrica) "RUCABADO / MEHIZO # "
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo Madeira novo
Estado actual Gran greta horizontal, que coincide cun repique circular realizado por un badalo grande e excesivamente curto.
Numerosos defectos de fundición que afectan ao final da data da campá.
Marca de graxa no muro, proba de mover a campá.
No interior pon, escrito con xiz "Gonzalo Canpanero".
O badalo está atado cunha tira de coiro que conserva os pelos do animal.
Panca para balancear e voltear a campá.
O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Mecanismos de toque Badalo
Intervenciones Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o yugo é novo debe ser mantido.
Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira dereito, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual ["LA VOZ DEL ALTO SUENA AVE MARIA GRATIA PLENA AÑO DE 1708 - STA YGLESIA DE TUY - MARIA DE LA SOLEDAD " " RUCABADO ME HIZO " ] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 20-12-2016
50 fotos de la campana

San Telmo (7)
/tr>

(Referència 4831)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 126
Altura 110
Borde 12
Peso aproximado 1158
Fundidor PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición 1825
Descripción As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1825 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego.
Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior una custodia e debaixo una cartela: "DIVO PETRO GONZALEZ TELMO CIVIT ET / DIOEC PRAECLARIS PATRONO ADVOCATO / VALDE PROBATO LEONE XII PONT MAX / FERDIN VII HISP REGE JOAN GARCIA BENI / TO EPISC BENEDIC ET CONSECR CAP TVD / JUSTO JUSTA PERSOLVENS MDCCCXXV P"
Unha tradución libre pode ser (DEDICADA) A SAN PEDRO GONZÁLEZ TELMO, MOI COMPROBADO COMO PRECLARO PATRÓN DA CIDADE E DA sÚA DIOCESE, (SENDO) LEÓN XII PONTÍFICE MÁXIMO, FERNANDO VII REI DAS ESPAÑAS, FOI BENDICIDA E CONSAGRADA POR JUAN GARCÍA BENITO BISPO (SENDO SUFRAGADA) POLO CABILDO DE TUY. O XUSTO RETRIBUYE CON COUSAS XUSTAS. (ANO) 1825.
Hai finalmente unha letra solta, que podería significar "DEDIT", DEU, posiblemente referida ao Cabildo Catedralicio.
Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín, neste caso moi difícil de ler por defectos de fundición: "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Tercio (T) (Guirnalda) /
(3 cordóns)
"IHS MARIA # IOZE 1825 # " (cada palabra monotipo) /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (crucifixo con pedestal)
(06) (custodia) / (cartela) "DIVO PETRO GONZALEZ TELMO CIVIT ET / DIOEC PRAECLARIS PATRONO ADVOCATO / VALDE PROBATO LEONE XII PONT MAX / FERDIN VII HISP REGE JOAN GARCIA BENI / TO EPISC BENEDIC ET CONSECR CAP TVD / JUSTO JUSTA PERSOLVENS MDCCCXXV P"
Medio pie (MP) (Cenefa) /
(2 cordóns) /
"LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " (cada palabra monotipo) /
(3 cordóns)
Pie (P) (06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" (case ilegible por defectos de fundición)
Prima Mib 4 -45
Hum Re 3 -45
Tercera Fa 4 +06
Octava Re 5 +28
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque. A campá podía balancear ou ata voltear, mediante unha soga enganchada ao final da panca.
Toques actuales de campanas Aínda que mantén o badalo, non foi dotada de mecanismos para o toque mecánico debido á súa gran greta, que produce un son xordo e desagradable.
Yugo Madeira novo
Estado actual (00) Gran greta que afecta ao son
Na campá hai un gran grafito, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / ... años" (A cifra é ilegible)
Gran badalo, demasiado grande e algo descolgado. Os cables de seguridade parecen novos, e non reterían o badalo en caso de rotura.
Panca para balancear e voltear a campá.
O cepo parece novo. Eixos abacelados. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Gancho para deixar investida a campá (non está na súa posición orixinal)
Mecanismos de toque Badalo
Intervenciones Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo; con todo non se restaurou a campá por soldadura, co que se converte nun obxecto decorativo, sen uso posible.
Propuestas A campá debe ser soldada, por unha empresa especializada, tras o que debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o yugo é novo debe ser mantido.
Debe dotarse á campá dun motor de impulsos e un electromazo, situados ambos á beira esquerdo, para posibilitar o toque manual e non impedir o uso dunha soga unida á panca.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" DIVO PETRO GONZALEZ TELMO CIVIT ET - DIDEC PRAECLARIS PATRONO ADVOCATO - VALDE PROBATO LEONE XII PONT MAX FERDIN VII HISP REGE JOAN GARCIA BENITO - EPISC BENEDIT ET CONSECR CAP TUD - JUSTO JUSTA PERSOLVENS MDCCCXXV " (marca de fábrica) " JOSEPHUS - FELIS PERª - A SANTUS - ME FECIT - BRACHARAE " ] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
58 fotos de la campana

María (8)
/tr>

(Referència 4832)
Archivo sonoro de la campana

Localización Sala de campás
Diámetro 165
Altura 120
Borde 17
Peso aproximado 2601
Fundidor PEREIRA A SANCTUS, JOSEPHUS FELIS
Año fundición 1826
Descripción As tres campás do mesmo autor JOSÉ FÉLIX PEREIRA DOUS SANTOS contan con dúas inscricións dedicatorias similares. Na parte superior di a habitual inscrición das campás galegas: "IHS MARIA # IOZE 1826 # " mentres que na inferior pon unha cita do salmo 150:5 "LAUDATE # EUM # IN # CIMBALIS # BENNE # SONANTIBUS # " que significa ENCOMIÁDELLE (Ao SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON). Con todo estas dúas inscricións, que se repiten nas tres campás, coa única diferenza do ano de fundición, teñen un par de características singulares. Por unha banda están formadas por monotipos, é dicir moldes das palabras completas, o que é moi pouco habitual nos fundidores e resérvase unicamente para a súa firma ou marca de fábrica. Por outra banda estas frases teñen un par de faltas que, debido aos moldes utilizados, repítense sempre. Así, na parte superior pon IOZE no canto de JOSE ou JOSEPH (segundo escríbase en latín ou en español) mentres que na inferior repiten BENNE cando se escribe BENE, mellor aínda formando unha soa palabra, BENESONANTIBUS. Aínda que xa se indicou outras veces, IHS é a abreviatura ou anagrama de Jesús en grego.
Esta campá leva tamén un crucifixo con pedestal á parte exterior media e ao interior una custodia e debaixo una cartela: "BEATISS SEMPER QUE VIRGINI MARIAE / IN ASSUMPT SUA GLORIOSISS / HUJUS ALMAE ECCL CATHED TUTELARI / LEONE XII CHRISTI IN TERRIS VICARIO / FERDIN VII PER DEUM HISP IMPER / F FRANC GARCIA CASARRUBIOS ET MELGAR / TUD EPISC BENEDICET CONSECR / M D C C C X X V I / CAP DED"
Poderíase traducir como (DEDICADO) A La SANTÍSIMA E SEMPRE VIRXE MARÍA NA súa GLORIOSÍSIMA ASUNCIÓN, TITULAR DESTA SANTA IGREXA CATEDRAL (SENDO) VICARIO DE CRISTO NA TERRA LEÓN XII, FERNANDO VII REINANDO EN ESPAÑA POLA GRAZA DE DEUS. O BISPO DE TUY FREI FRANCISCO CASARRUBIOS E MELGAR BENDIXO E CONSAGROU (ESTA CAMPÁ EN) 1826. DOADA POLO CABILDO.
Á parte inferior e interior figura a marca de fábrica en monotipo e en latín: "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ" é dicir JOSÉ FELIX PEREIRA DE LOS SANTOS FÍXOME EN BRAGA.
Hombro (H) (4 cordóns)
Tercio (T) (Guirnalda) /
(3 cordóns)
"IHS # MARIA # IOZE 1826 # " (cada palabra monotipo) /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal)
(06) (cartela) "BEATISS SEMPER QUE VIRGINI MARIAE / IN ASSUMPT SUA GLORIOSISS / HUJUS ALMAE ECCL CATHED TUTELARI / LEONE XII CHRISTI IN TERRIS VICARIO / FERDIN VII PER DEUM HISP IMPER / F FRANC GARCIA CASARRUBIOS ET MELGAR / TUD EPISC BENEDICET CONSECR / M D C C C X X V I / CAP DED"
Medio pie (MP) (2 cordóns) /
(cenefa) /
(3 cordóns)
(06) (marca da fábrica, monotipo) "JOSEPHUS / FELIS PER^A / A SANCTUS / ME FECIT / BRACHARÆ"
Pie (P) (2 cordóns)
Prima Sol 3 -22
Hum Sib 2 +43
Tercera Do 4 -04
Quinta Mi 4 -43
Octava La 4 +03
Toques tradicionales de campanas Diversos repiques lentos ou rápidos segundo o toque.
Toques actuales de campanas Toques máis ou menos lentos cun (ou dous) electromazos.
Yugo Madeira novo
Estado actual A campá ten numerosos defectos de fundición, especialmente no medio pé e no pé.
Na campá hai un gran grafito, de cor gris, onde di "Gonzalo / campanero / 12 años"
Gran badalo, demasiado grande e algo descolgado. Os cables de seguridade parecen novos, e non reterían o badalo en caso de rotura.
O cepo parece novo. A campá non foi protexida durante a conservación do cepo novo, e está manchada de pintura vermella.
Dous electromazos, que poderían romper a campá en caso de tocar ao unísono. O electromazo novo pega no seu punto mentres que o vello pega demasiado baixo, con perigo de rotura.
Mecanismos de toque (03) electromazo (09) electromazo - badalo
Intervenciones Substituír o cepo de madeira orixinal por outro novo.
Propuestas Debe ser limpada, por dentro e por fóra, para recuperar a sonoridad orixinal.
Dado que o yugo é novo debe ser mantido.
A campá debe repicar. Sería conveniente que o mecanismo tirase do propio badajo, mediante unha instalación electromecánica ou hidráulica, que permitise unha gran velocidade de resposta, para reproducir os toques orixinais e non impedir os posibles toques manuais.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" JHS MARIA IOZE - BEATISS SEMPERQUE VIRGINI MARIAE - IN ASSUMPT SUA GLORIOSS - HIUS ALMAEE ECCE CATHED TUTELARI - LEONI XII CHRISTI IN TERRIS VICARIO - FERDIN VII PER DEUM HISP IMPER - F FRANC GARCIA CASARRUIBIOS ET MELGAR - TUD EPISCP BENEDICET CONSCR - MDCCCXXVI - CAP DED " " JOSEPHUS - FELIS PERª - A SANTUS - ME FECIT - BRACHARAE "] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
51 fotos de la campana

Campá de sinais (0)
/tr>

(Referència 7992)

Localización Sancristía
Diámetro 25
Peso aproximado 9
Año fundición 1850ca
Descripción Anepígrafa
Mecanismos de toque Panca no cepo cunha cadea
Valoración Campá interesante. Pode refundirse en caso de rotura tras a sua documentación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais.
Notas Toque de saída de misa - Medidas aproximadas
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 21-04-2008
2 fotos de la campana

Campá de sinais (0)
/tr>

(Referència 6372)
Archivo sonoro de la campana

Localización Tellado
Diámetro 39
Altura 33
Borde 4,5
Peso aproximado 34
Año fundición 1776
Descripción A campá ten a inscrición habitual das campás galegas, aínda que moi abreviada. Di "IHS MARIA IJPH ANO DE I 7 7 6" que deberon escribir "IHS MARIA ET JOSEPH ANNO I776" e que se interpreta como JESÚS, MARIÁ E JOSÉ - ANO DE 1776. Como é habitual o nome de Jesús está escrito co seu anagrama en grego.
Á parte de fóra ten unha imaxe de San Juan Bautista, e á de dentro unha cruz con pedestal.
Non se indica o nome do autor, que é o mesmo que fixo a campá María do Santísimo Sacramento.
Tercio (T) (Cordón) /
"IHS MARIA IJPH ANO DE I 7 7 6" /
(cordón)
Medio (M) (00) (San Juan Bautista)
(06) (cruz con pedestal) /
(3 cordons)
Pie (P) (Cordón)
Toques tradicionales de campanas Seguramente os sinais aos campaneros e ata o último toque de coro diario.
Toques actuales de campanas Non se toca.
Estado actual (11) grande buraco no meio pé, producido seguramente pola saída dunha bala de grande calibre ou dun pedazo de metralla.
Mal orientada (a cruz cara o interior)
Mecanismos de toque Ferro
Propuestas Posiblemente o máis adecuado sería substituír o cepo de ferro por outro de madeira, que melloraría notablemente o son desta campá moi aguda. A madeira debería ser resistente á intemperie, pero a campá ten que permanecer en s mesmo lugar actual, que dá un aspecto característico á terraza da torre da Catedral.
Do mesmo xeito un mecanismo debería tirar da soga, sen pór directamente un motor á campá, para manter o toque antigo así como ese perfil da torre. De ningún modo a campá debe voltear completamente e tampouco ser dotada de electromazo exterior.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e do cepo no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura só pode ser soldada. Pode ser substituída por outra campá de distinta afinación.
Instalación A instalación foi substituída e debe ser reconstruída para restaurar os valores sonoros e culturais do instrumento, asi como os toques tradicionais.
Autors de la documentació
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 07-12-2016
23 fotos de la campana

San Telmo e Santa Bárbara, campá dos cuartos (A)
/tr>

(Referència 4824)
Archivo sonoro de la campana

Localización Tellado
Diámetro 69
Altura 64
Borde 7
Peso aproximado 190
Fundidor DE LA VEGA OTERO, FRANCISCO ANTONIO (VALLE DE HOZ, CANTABRIA)
Año fundición 1723
Descripción A campá ten diversas inscricións de gran interese, e fáciles de interpretar a pesar das diversas variacións textuais. Na parte superior di "IHS MARIA I JOSEPH SAИCTETELMO ET SAИCTA BARBARA ORA TE PRO ИO B I S # # # " A inscrición é interesante porque indica que a referencia á Sacra Familia, omnipresente nas campás galegas, non é máis que unha necesaria introdución aos verdadeiros patróns desta campá, precisamente San Telmo e Santa Bárbara, os dous protectores, cada un ao seu xeito, contra as tormentas e outras catástrofes.
O texto debeu escribirse IHS MARIA ET JOSEPH SANCTE TELMO ET SANCTE BARBARA ORATE PRO NOBIS, que pode traducirse como JESÚS, MARÍA E JOSÉ. SAN TELMO E SANTA BÁRBARA ROGADE POR NÓS.
No medio hai, á parte de fóra, para protexer mellor á Catedral e á cidade, unha cruz con pedestal, catro cravos e dúas velas, cun cravo investido encima de cada unha, a modo de chama.
No medio pé hai unha inscrición, con moitas variacións, que se presenta a miúdo nas campás dos séculos XVIII e XIX, e que finaliza co nome do autor: " # LA BOZ DEL AИ JEL SOI QVE EИ ALTO SV ENA A VE MA RIA G R A CIA PLEИA # VEGA MEFECIT # AИODE # I 7 23 # "
Deberon escribila LA VOZ DEL ANGEL SOY QUE EN ALTO SUENA AVE MARÍA GRACIA PLENA (aínda que en latín escríbese propiamente GRATIA PLENA).O ano 1723 é de gran interese para unha campá dos cuartos xa que sinala que, no seu momento, a Catedral de Tui foi unha das primeiras en modificar o seu reloxo, quizais o mesmo que aínda existe, dotándoo de péndulo, e xa que logo con moita maior exactitude, que permitía tocar tamén os cuartos. Esta innovación tecnolóxica introdúcese nas Catedrais de España máis ben mediado o século.
Hombro (H) (Cordón) /
(4 cordóns)
Tercio (T) (2 cordóns) /
"IHS MARIA I JOSEPH SAИCTETELMO ET SAИCTA BARBARA ORA TE PRO ИO B I S # # # " /
(2 cordóns)
Medio (M) (00) (cruz con pedestal, catro cravos e dúas velas, cun cravo investido encima de cada unha, a modo de chama) /
(2 cordóns)
Medio pie (MP) (2 cordóns) /
" # LA BOZ DEL AИ JEL SOI QVE EИ ALTO SV ENA A VE MA RIA G R A CIA PLEИA # VEGA MEFECIT # AИODE # I 7 23 # " /
(2 cordóns)
Prima Lab 4 +37
Hum Reb 4 +42
Tercera Mi 5 +17
Quinta Fa# 5 +08
Octava Do 6 +28
Toques tradicionales de campanas Cuartos do reloxo.
Toques actuales de campanas Non se toca.
Yugo Estrutura de ferro forxado
Estado actual A campá conserva o mazo exterior por gravidade así como un electromazo protexido para a intemperie. O electromazo parece estar en desuso.
A estrutura de forxa é de gran interese, posiblemente gótica.
Mecanismos de toque Mazo exterior por gravidade - Electromazo
Propuestas Debe restaurarse a fixación da campá, moi coidadosamente, cun proxecto claro, realizado por un ferreiro con técnicas tradicionais.
O toque debe realizarse exclusivamente mediante o mazo exterior por gravidade, que estaría idealmente unido ao extraordinario reloxo restaurado. En caso que o reloxo substitúase por un computador, o mecanismo de tiro, situado na sala de campás, debe mover exclusivamente o mazo por gravidade, sen utilizar en ningún caso e baixo ningún concepto, o electromazo.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e da estrutura no Inventario Xeral de Bens Mobles, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha campá de distinta afinación.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [Otras medidas - Epigrafía incompleta] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha TROIANO CARRIL, Xosé
Fecha ficha 10-11-2023
55 fotos de la campana

Santa Ana, campá das horas (B)
/tr>

(Referència 4833)
Archivo sonoro de la campana

Localización Tellado
Diámetro 104
Altura 104
Borde 11
Peso aproximado 651
Año fundición 1511
Descripción A campá utiliza dous tipos de letra gótica. Na parte superior emprega as maiúsculas mentres que na inferior utiliza letras minúsculas. Debido ao tamaño relativamente grande, esta campá, a máis antiga e importante da torre, une varias inscricións habitualmente separadas. Na parte superior di "IHS # LAUDATE EN INCINBALIS # UENESONAMTIBUS # LAUDATE EN # INCINBALIS # IUBILACIONIBUS # ONIS # SOITUS # " / " # S # ANA # (cruz) LAUDATE DOMINUN # ERA DE MILEQUINIENTUS # EXXXXENUEUE ANOS # "
A primeira liña corresponde ao salmo 150:5 "LAUDATE EUM IN CIMBALIS BENESONANTIBUS LAUDATE EUM IN CIMBALIS JUBILATIONIS OMNIS SPIRITUS LAUDET DOMINUM" que significa ENCOMIÁDELLE (AO SEÑOR) CON CAMPÁS BEN AFINADAS (DE BO SON), ENCOMIÁDELLE CON CAMPÁS DE ALEGRÍA, TODO ESPÍRITO ENCOMIE AO SEÑOR.
A segunda liña segue o texto anterior, indica o nome ao que vai dedicada a campá, que deberon escribir SANCTA ANNA e segue coa indicación da data nunha mestura de galego e español.
A campá ten unha das máis tardías utilizacións da "Éra" é dicir da "Éra Hispánica", polo que cabe datala 38 anos antes, ou sexa 1511.
O 1 de xaneiro do 38 a.C., tras a pacificación oficial de toda Hispania, Octavio Augusto decretou a Aera Hispanica, que se empregou para datar o tempo en Hispania. Éraa Hispánica foi utilizada no sur de Francia e a Península Ibérica, aínda que non tivo a mesma utilización ou permanencia nos diferentes reinos hispánicos. En Castela o seu uso foi suprimido reinando Juan I de Castela, en virtude dun acordo das cortes de Segovia de 1383, posto en práctica desde o 25 de decembro do ano seguinte. En Portugal deixou de ser utilizada no primeiro cuarto do século XV, o 22 de agosto de 1422, baixo o reinado de Juan I de Portugal. WIKIPEDIA Aera Hispanica
No medio hai unha cruz con pedestal, característica das campás góticas do século XVI.
Na parte inferior, escrita como dixemos en minúscula gótica, di en dúas liñas "asunta esmaria in celum gaudent angeli laudantes ebenedicentes dominum mentem santam espontaneam # ho # " / "norem deo etpatrie liuerationem" que deberon escribir "ASSUMPTA EST MARIA IN COELUM. GAUDENT ANGELI, LAUDANTES BENEDICUNT DOMINUM" Está tomada dunha antífona das vésperas da Asunción. Pode traducirse como MARIA ASUNTA A LOS CEOS, LOS ÁNGELES GOZAN MENTRES ENCOMIAN E BENDÍN AO SEÑOR.
A segunda parte é máis complexa: "MENTEM SANCTAM SPONTANEAM HONOREM DEO ET PATRIA LIBERATIONEM" A expresión atópase nas campás máis antigas utilizándose desde o século XIII ata principios do XVI, e ten un significado escuro. Podería traducirse como DE XEITO PIADOSA, E VOLUNTARIAMENTE, SOO EN HONRA DE DEUS E PARA LIBERAR A MIÑA PATRIA. Dise que durante o enterro de Santa Águeda, apareceu un mozo descoñecido, vestido con roupas de seda, que deixou xunto á tumba unha placa de mármore con esta inscrición, que se mostra xunto ao busto da santa, na catedral de Catania. Segundo contan o volcán Etna fixo erupción un ano logo da morte da Santa no 250 e os poboadores de Catania pediron a súa intervención logrando deter lávaa ás portas da cidade. Desde entón é patroa de Catania e de toda Sicilia e dos arredores do volcán e invocada para previr os danos do lume, raios e volcáns. Esta protección podería xustificar a "liberación da patria", que algúns quixeron interpretar, sen ningún motivo, como unha campá asociada aos levantamentos contra as invasións. Utilízase como antífona nas segundas vésperas de Santa Águeda. VÓRTICE, na Lenda Dourada, dálle unha tradución máis poética, referíndose á santa: "Alma santa, xenerosa, honra de Deus e liberadora da súa patria". Unha posible xustificación da popularidade do texto deberíase, precisamente, á consideración de Santa Águeda, en moitos lugares, como a protectora contra as tormentas, os volcáns e outros fenómenos meteorolóxicos devastadores. Este papel de protección noutros lugares débese a San Miguel Arcanxo ou a Santa Bárbara, aínda que esta parece ser unha protectora máis tardía. En consecuencia a campá, dedicada a Santa Águeda, protexería, como a Santa, ao territorio de todo mal, e encomiaría a Deus.
No entanto, como vimos, a campá estaría dedicada a Santa Ana. En consecuencia, a oración non se relacionaría con Santa Águeda, senón co papel protector da campá situada, como a dos cuartos, no lugar máis alto da torre, e xa que logo o máis vulnerable da Catedral fronte aos raios e tronos.
Tercio (T) (2 cordóns) /
"IHS # LAUDATE EN INCINBALIS # UENESONAMTIBUS # LAUDATE EN # INCINBALIS # IUBILACIONIBUS # ONIS # SOITUS # " /
(2 cordóns) /
" # S # ANA # (cruz) LAUDATE DOMINUN # ERA DE MILEQUINIENTUS # EXXXXENUEUE ANOS # " [CG]
Medio (M) (00) (cruz con pedestal) /
(2 cordóns)
Medio pie (MP) (2 cordóns) /
"asunta esmaria in celum gaudent angeli laudantes ebenedicentes dominum mentem santam espontaneam # ho # " /
(2 cordóns) /
"norem deo etpatrie liuerationem" [mg]
Prima Mi 4 -35
Hum Fa# 3 -33
Tercera Sol 4 +45
Quinta Do 5 -41
Octava Fa 5 +00
Toques tradicionales de campanas Horas do reloxo.
Toques actuales de campanas Non toca.
Yugo Estrutura de ferro forxado
Estado actual A estrutura de forxa é de gran interese, posiblemente gótica.
Antiga (e perigosa) instalación de tiras de ferro para suxeitar a campá.
A campá está manchada de óxido.
A campá ten, ademais do mazo externo por gravidade antigo, de extraordinario interese, dous electromazos máis: un vello, probablemente trifásico e seguramente fose de uso, e outro máis moderno, monofásico aínda que non funciona no momento da toma de datos.
Electromazo antigo pega alto; electromazo novo pega no seu punto.
No caso que ambos funcionen, pon en gravísimo perigo a campá, e se o antigo está en desuso, debería ser desmontado.
Mecanismos de toque Mazo exterior por gravidade - 2 electromazos
Actuaciones urgentes Os dous electromazos non deben funcionar ao unísono baixo ningún concepto, xa que poden causar a rotura da campá.
Propuestas Debe restaurarse a fixación da campá, moi coidadosamente, cun proxecto claro, realizado por un ferreiro con técnicas tradicionais.
O toque debe realizarse exclusivamente mediante o mazo exterior por gravidade, que estaría idealmente unido ao extraordinario reloxo restaurado. En caso que o reloxo substitúase por un computador, o mecanismo de tiro, situado na sala de campás, debe mover exclusivamente o mazo por gravidade, sen utilizar en ningún caso e baixo ningún concepto, o electromazo.
Protección Protección xenérica ao atoparse nun BIC declarado. No entanto debería incoarse expediente de inclusión da campá e da estrutura como Ben Moble de Interese Cultural, debido ao interese do conxunto.
Valoración En caso de rotura soamente pode ser soldada. Pode ser remplazada por unha réplica.
Instalación A instalación é orixinal e debe ser conservada para protexer a sonoridad e outros valores culturais. Calquera mecanización deberá conservar estas calidades, reproducir os toques tradicionais e permitir os toques manuais.
Autors de la documentació
CALVETE HERNÁNDEZ, Pascual [" JHS LAUDATE EU IN CIMBALIS LAUDANTIBUS IN CIMBALIS JUBILACIONIBUS - LAUDATE ANGELI LAUDANTES EUM DICENTES DOMINUM MENTEM SANTAM SPONTANEAM - LAUDATE DOMINE - SANTA ANA - VO ASUNTA ES MARIA INMACELUM - ERA DE MIL E QUINIENTOS XXXX E NOVEI... DEO ET PATRI ET ... " (toda en letra gótica de muy difícil lectura) ] (1991)
ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (11-09-2006)
Autores ficha ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc
Fecha ficha 26-10-2016
59 fotos de la campana
Inventario de campanas de las catedrales de España
© Ministerio de Cultura y Deporte (2026)
Editor: Dr. Francesc LLOP i BAYO (2026)
083038@gmail.com
Última modificación: 31-07-2026