Iglesia de San Quirico y Santa Julita ~ San Kiriko eta Santa Julitaren Eliza (Uríbarri Kuartango) - KUARTANGO (EUSKADI)

Iglesia de San Quirico y Santa Julita ~ San Kiriko eta Santa Julitaren Eliza (Uríbarri Kuartango) - KUARTANGO EUSKADI

Campanas actuales

Campana pequeña ~ Kanpai txikia (1)

(Referencia 27525)

Localización Campanario ~ Kanpandorrea.
Diámetro (en cm) 72.8
Altura del bronce 60.5
Borde 7.5
Peso aproximado (en kilos) 223
FundidorMÚRUA, HIJOS DE
Año fundición 1913
Descripción La campana tiene asas simples y varios elementos vegetales en el hombro. En el tercio hay una inscripción entre cuatro cordones donde se lee la advocación epigráfica y el año de fundición: “IHS MARIA ORA PRO NOBIS ANO 1913”. La inscripción, escrita en latín, nombrando a Jesús como “IHS” en griego, se podría corregir de la siguiente manera: “IHS ET MARIA ORATE PRO NOBIS ANNO I9I3”, que su traducción al castellano sería: “JESUS Y MARIA ROGAD POR NOSOTROS AÑO 1913”. Bajo la inscripción hay una cenefa vegetal. En el medio a las 00 aparece el sello del fabricante en forma de escudo coronado indicando la patente: “HIJOS DE MURUA REAL PATENTE DE INVENCION VITORIA”, mientras que a las 06 vemos un crucifijo, por debajo hay varios elementos vegetales. Por último, el medio pie hay varios elementos vegetales y cuatro cordones equidistantes.

Kanpaiak helduleku sinpleak ditu eta hainbat landare-motibo sorbaldan. Goiko herenean, lau korden artean inskripzio bat dago, dedikazio epigrafikoa eta galdaketa-urtea dituena: “IHS MARIA ORA PRO NOBIS ANO 1913”. Latinez idatzitako inskripzioa, Jesusi grezieraz “IHS” izena ematen ziona, honela zuzendu liteke: “IHS ET MARIA ORATE PRO NOBIS ANNO 1913”, hau da, euskeraz honela itzultzen dena: “JESUSEK ETA MARIAK GURETZAT OTOITZ EGITEN DUTE 1913. URTEA”. Inskripzioaren azpian landare-ertz bat dago. Erdian, 00 zenbakian, fabrikatzailearen zigilua agertzen da, koroatutako ezkutu baten moduan, patentea adierazten duena: “HIJOS DE MURUA REAL PATENTE DE INVENCION VITORIA” (Vitoriako Muruaren Semeen Asmakizun Errealaren Patentea), eta 06 zenbakian gurutze bat ikusten dugu, eta azpian hainbat landare-elementu daude. Azkenik, oinaren erdialdean lau soka distantzia berera daude.
Asas Simples ~ Sinplea.
Hombro (H) (Elementos vegetales).

(Landare elementuak).
tercio (T) (Dos cordones).
“IHS MARIA ORA PRO NOBIS ANO 1913”.
(Dos cordones).
(Cenefa vegetal).

(Bi soka).
“IHS MARIA ORA PRO NOBIS ANO 1913”.
(Bi soka).
(Landare-ertza).
Medio (M) (00) (Sello de fábrica): “HIJOS DE MURUA REAL PATENTE DE INVENCION VITORIA”.
(06) (Crucifijo).
(Elementos vegetales).

(00) (Fabrikako zigilua): “HIJOS DE MURUA REAL PATENTE DE INVENCION VITORIA”.
(06) (Gurutziltzatua).
(Landare-elementuak).
Medio pie (MP) (Elementos vegetales).
(Cuatro cordones).

(Lau lokarri).
Prima Do 5ª
Toques tradicionales de campanas Puede que la campana empezase a tocar desde sus orígenes toques muy parecidos a los que podríamos conocer hoy en día. Consistiría básicamente en repicar (para difuntos u otros toques) y voltear (mayoritariamente en fiestas).

Baliteke kanpaia gaur egun ezagutzen ditugun moduen oso antzekoan jotzen hastea. Funtsean, kanpaia jotzea (hiletetan edo beste ekitaldi batzuetan) eta kulunkatzea (batez ere jaialdietan) izango zen.
Toques actuales de campanas No sabemos si se sigue tocando actualmente. La campana puede repicar mediante una cadena atada al badajo, pero no puede girar.

Ez dakigu gaur egun ere jotzen den. Kanpaia klapetari lotutako kate baten bidez jo daiteke, baina ezin da biratu.
Yugo Madera vasco-riojano “de orejas”.
Estado original No sabemos si esta campana recibió estas instalaciones actuales como originales. Puede que igual tuviese algún yugo de hierro de la misma empresa como era común.

Ez dakigu kanpai honek jatorriz egungo osagarriak zituen ala ez. Baliteke enpresa bereko burdinazko uztarria izatea, ohikoa zen bezala.
Estado actual Bueno. La campana está en el hueco derecho de la espadaña. Cuenta con un yugo de madera con ejes acodados, parecido a los yugos vasco-riojanos “de orejas”; en un lado del yugo hay una vara cilíndrica, que inmoviliza la campana. También la misma tiene un badajo de madera y una cadena para repicar.

Ados. Kanpaia kanpai-hormaren eskuineko irekiduran dago. Zurezko uztarri bat du, ardatz kurbatuak dituena, eusko-errioxar “belarri” uztarrien antzekoa; uztarriaren alde batean kanpaia geldiarazten duen haga zilindriko bat dago. Zurezko klaustro bat eta jotzeko kate bat ere baditu.
Mecanismos de toque Badajo de madera y cadena para repicar.
Intervenciones La campana fue fundida en 1913 por los Hijos de Ignacio Múrua (Vitoria). Puede que tras la actuación recibiese otras instalaciones anteriores a las actuales. Pasado un tiempo, tuvo que recibir las instalaciones actuales, siendo un yugo de madera y badajo.

Kanpaia 1913an urtu zuten Ignacio Múruaren semeek (Vitoria). Baliteke egungoen aurretik bestelako osagarriak izatea. Denbora batzuk geroago, egungo osagarriak jaso behar izan zituen, hau da, egurrezko uztarri eta klapeta batez osatua.
Propuestas Para conservar de manera excelente los valores culturales existentes de la campana, proponemos que pueda volver a voltear, retirando las inmovilizaciones e instalar otras que no impidan el movimiento, todo ello si se toman a cabo en próximas iniciativas.

Kanpaiaren balio kulturalak modu bikain batean gordetzeko, berriro astintzea proposatzen dugu, immobilizazioak kenduz eta mugimendua oztopatzen ez duten beste batzuk jarriz, etorkizuneko ekimenetan horiek guztiak egiten badira.
Valoración Campana interesante; en caso de rotura solo se permite su soldadura, y la sustitución por una réplica u otra campana.
Instalación La instalación es tradicional en relación al lugar, por lo tanto debe de ser conservada además de restaurada, para proteger los valores culturales, artísticos e históricos del instrumento. Cualquier mecanización deberá de respetar todas estas características, además de reproducir los toques tradicionales y permitir los toques manuales.

Autores de la documentación

  • HERNANDO CHICO, Ulises [Documentación de la campana, en nombre de la asociación cultural y profesional CAMPANEROS DE LAS MERINDADES.] (06-04-2026)
Editor de la ficha HERNANDO CHICO, Ulises
Actualización 28-05-2026
18 Fotos

Campana grande ~ Kanpai handia (2)

(Referencia 27526)

Localización Campanario ~ Kanpandorrea.
Diámetro (en cm) 90.2
Altura del bronce 68.2
Borde 7
Peso aproximado (en kilos) 278
Año fundición 1450ca
Descripción La campana tiene asas compuestas. En el tercio hay una inscripción latina en minúscula gótica, entre cuatro cordones que dice así: “mentem ✚ santam ✚ epontanean ✚ onoren ✚ deo ✚ parte ✚ liberationen ✚”. Su correcta interpretación quedaría como: “mentem ✚ sanctam ✚ spontameam ✚ honorem ✚ deo ✚ et ✚ patria ✚ liberationem”. Su traducción al castellano podría traducirse como: “De manera piadosa, y voluntariamente sueño en honor de Dios y para liberar mi patria.”. La expresión está presente en campanas altamente antiguas, desde el siglo XIII hasta principios del XVI yendo muy lejos. En el medio, vemos una especie de cenefa de puntos, que bajo ella aparecen cuatro cruces de calvario potenzadas, repartidas en los cuatro puntos principales (00, 03, 06 y 09). En el medio pie hay tres cordones equidistantes, borrados en algunas zonas. Por último, en el pie hay dos cordones.

Kanpaiak helduleku konposatuak ditu. Heldulekuan, latinezko inskripzio bat dago gotiko minuskulaz, lau korden artean, hau dioena: “mentem ✚ santam ✚ epontanean ✚ onoren ✚ deo ✚ parte ✚ liberationen ✚”. Bere interpretazio zuzena hau izango litzateke: “mentem ✚ sanctam ✚ spontameam ✚ honorem ✚ deo ✚ et ✚ patria ✚ liberationem”. Hauxe izan liteke bere euskarara itzultzea: “Jainkoaren ohorez eta nire aberria askatzeaz amesten dut jainkozale eta borondatez.”. Diseinu hau XIII. mendetik XVI. mendearen hasierara bitarteko kanpai oso zaharretan aurkitzen da. Erdian, puntuzko ertz moduko bat ikusten dugu, eta azpian lau Kalbarioko gurutze sendo agertzen dira, lau puntu nagusietan banatuta (00, 03, 06 eta 09). Oinarrian, hiru korda daude distantzia berera, zenbait gunetan kolore deskolorekoak. Azkenik, behealdean, bi korda daude.
Asas Compuestas ~ Konposatua.
tercio (T) (Dos cordones).
“mentem ✚ santam ✚ epontanean ✚ onoren ✚ deo ✚ parte ✚ liberationen ✚”
(Dos cordones).

(Bi lokarri).
“mentem ✚ santam ✚ epontanean ✚ onoren ✚ deo ✚ parte ✚ liberationen ✚”
(Bi lokarri).
Medio (M) (Cenefa de puntos).
(00, 03, 06 y 09) (Pequeñas cruces de calvario potenzadas).

(Puntuen ertza).
(00, 03, 06 eta 09) (Kalbarioko gurutze txiki eta indartsuak).
Medio pie (MP) (Tres cordones).

(Hiru soka).
Pie (Dos cordones).

(Bi lokarri).
Prima Sol 4ª
Toques tradicionales de campanas Dada la alta antigüedad de la campana, y las características e instalaciones de ciertas campanas en Kuartango, pensamos que fuese repicada sobre todo, pero también balanceada, al posiblemente haber tenido un yugo de madera medieval destinado a ello. Tampoco podríamos definir una jerarquía de toques completamente, ya que es posible que esta campana hiciese algunos toques que desconoceríamos por completo, nada comparables con otros que tenemos constancia.

Kanpaiaren antzinatasuna eta Kuartangoko kanpai batzuen ezaugarriak eta instalazioak kontuan hartuta, uste dugu batez ere jotzen zela, baina baita astintzen ere, agian horretarako diseinatutako Erdi Aroko egurrezko uztarri bat izan zelako. Ezin dugu jotzeko ereduen hierarkia zehatzik ezarri, baliteke kanpai honek guretzat guztiz ezezagunak diren jo batzuk egitea, guk erregistratu ditugun ez bezala.
Toques actuales de campanas No sabemos si se sigue tocando actualmente. La campana puede repicar mediante una cadena atada al badajo, pero no puede girar.

Ez dakigu gaur egun ere jotzen den. Kanpaia klapetari lotutako kate baten bidez jo daiteke, baina ezin da biratu.
Yugo Madera vasco-riojano “de orejas”.
Estado original Dada la alta antigüedad de la campana, desconocemos por completo de dónde procede originalmente, por lo que cabrían ciertas posibilidades de que fuese trasladada desde otra población. Por tanto, tampoco sabemos qué instalaciones, localizaciones y demás características pudo tener desde un principio. Apostamos que estuviese instalada quizás en este mismo hueco o en otro templo, con un yugo antiguo de madera medieval que también permitiese el balanceo y repiques, junto a otra campana.

Kanpaiaren antzinatasuna kontuan hartuta, ez dakigu nondik datorren jatorriz, beraz, baliteke beste herri batetik ekarri izana. Beraz, ez dakigu zeintzuk izan zitezkeen bere jatorrizko instalazioak, kokapenak edo bestelako ezaugarriak. Susmoa dugu nitxo berean edo beste eliza batean instalatu zutela, Erdi Aroko egurrezko uztarri zahar batekin, kulunkatzeko eta jotzeko aukera ematen ziona, beste kanpai baten ondoan.
Estado actual Bueno. La campana está en el hueco izquierdo de la espadaña. Cuenta con un yugo de madera con ejes acodados, parecido a los yugos vasco-riojanos “de orejas”; en un lado del yugo hay una vara cilíndrica, que inmoviliza la campana. También la misma tiene un badajo de madera y una cadena para repicar.

Ados. Kanpaia kanpandorrearen ezkerreko irekiduran dago. Zurezko uztarri bat du, ardatz kurbatuak dituena, eusko-errioxar “belarri” uztarrien antzekoa; uztarriaren alde batean kanpaia geldiarazten duen haga zilindriko bat dago. Zurezko klaustro bat eta jotzeko kate bat ere baditu.
Mecanismos de toque Badajo de madera y cadena para repicar.
Intervenciones La campana fue fundida posiblemente a mediados del siglo XV. Dada su alta antigüedad, desconocemos qué características recibiría desde un principio. Pasado un tiempo, tuvo que recibir las instalaciones actuales, siendo un yugo de madera y badajo.

Kanpaia XV. mendearen erdialdean urtu zen ziurrenik. Bere adina kontuan hartuta, ez dakigu zeintzuk ziren bere jatorrizko ezaugarriak. Denborarekin, egungo osagarriak jarri behar izan dizkiote, egurrezko uztarri eta klakarekin barne.
Propuestas Para conservar de manera excelente los valores culturales existentes de la campana, proponemos que pueda volver a voltear, retirando las inmovilizaciones e instalar otras que no impidan el movimiento, todo ello si se toman a cabo en próximas iniciativas.

Kanpaiaren balio kulturalak modu bikain batean gordetzeko, berriro astintzea proposatzen dugu, immobilizazioak kenduz eta mugimendua oztopatzen ez duten beste batzuk jarriz, etorkizuneko ekimenetan horiek guztiak egiten badira.
Valoración Campana muy interesante. Debe ser incoado expediente para declararla Bien de Interés Cultural dada su singularidad y valor histórico excepcional; en caso de rotura solo se permite su soldadura, y la sustitución por una réplica u otra campana.
Instalación La instalación es tradicional en relación al lugar, por lo tanto debe de ser conservada además de restaurada, para proteger los valores culturales, artísticos e históricos del instrumento. Cualquier mecanización deberá de respetar todas estas características, además de reproducir los toques tradicionales y permitir los toques manuales.

Autores de la documentación

  • HERNANDO CHICO, Ulises [Documentación de la campana, en nombre de la asociación cultural y profesional CAMPANEROS DE LAS MERINDADES.] (06-04-2026)
Editor de la ficha HERNANDO CHICO, Ulises
Actualización 27-05-2026
24 Fotos
  • Ficha reducida (PDF)
  • Volver a la página anterior
  • Menu inicial CAMPANERS DE LA CATEDRAL DE VALÈNCIA
    Campaners de la Catedral de València
    © Campaners de la Catedral de València (2026)
    campanerscatedralvalencia@gmail.com
    Actualización: 29-05-2026

    Connectats: 96 Visitants: 95 Usuaris: 1 - servidor