Concatedral de San Xiao - FERROL (GALICIA)

Inventario de las campanas de las Catedrales de España

Concatedral de San Xiao - FERROL (GALICIA)

Listado musical
(Referencia: 2256)


DescripciónEl Beato Juan XXIII, con una bula de fecha 9 de marzo de 1959, estableció la doble capitalidad de la diócesis, Mondoñedo y Ferro, concediéndole también a la Igrexa de San Xiao (San Julián) de la ciudad departamental el título de Concatedral. En el año 1959 tuvo lugar en Ferrol la inauguración oficial de la Igrexa de San Xiao como Concatedral. Y será a partir de ese año cuando la diócesis, con dos sedes, pasará a llamarse de Mondoñedo - Ferrol.
La Iglesia de San Xiao está dedicada al patrón de la ciudad. Fue construida a finales del siglo XVIII según proyecto del ingeniero y arquitecto de marina Julián Sánchez Bort en 1766, reemplazando a la primitiva iglesia románica.
Está construida con un estricto estilo neoclásico, con planta de aspecto cruciforme y organizada en torno a una cúpula que se sustenta por cuatro gruesos pilares jónicos a la que se abren sendas capillas cubiertas de bóveda de cañón y bóvedas caídas al exterior.
El conjunto se halla flanqueado por dos esbeltas torres con cuatro vanos bajo arcos de medio punto. El exterior de las cúpulas que rematan las torres está realizado en sillería granítica.
La fiesta de San Julián es el 7 de enero.
ProtecciónLa Catedral carece de protección específica como monumento.
GraffittiEn la reja e acceso al templo hay una cruz patriarcal y debajo dice "PARROQUIAL / DE / SN JULIAN / DE / FERROL / 1772"
En el atrio del templo hay una lápida de piedra que dice
A LA GRATA MEMORIA DE
D N. MANUEL MONTES MÉNDEZ,
SACERDOTE EJEMPLAR Y PÁRROCO CELOSÍSIMO
QUE FUÉ DE ESTA IGLESIA 1917-1927
CARIÑOSO HOMENAJE Y PIADOSO RECUERDO
QUE SUS DEVOTOS Y ADMIRADORES LE TRIBUTAN.

Hay también otra placa, de bronce fundido, donde pone
(Escudo pontifical: tiara y dos llaves)

ELEVADO ESTE TEMPLO PARROQUIAL DE SAN JULIAN
A LA DIGNIDAD DE CONCATEDRAL Y SEDE EPISCOPAL
DE LA DIOCESIS MINDONIENSE-FERROLANA POR
S. S. JUAN XXIII
EJECUTADA LA BULA PONTIFICIA POR EL SR. NUNCIO APOSTOLICO
D. HILDEBRANDO ANTONIUTTI EL 14 DE AGOSTO DE 1959 CON GRANDE
GOZO DE ESTA CIUDAD, EL OBISPO DE LA DIOCESIS D. JACINTO ARGAYA
GOICOECHEA CELEBRO EN ESTA CONCATEDRAL LA PRIMERA MISA DE
PONTIFICAL CON ASISTENCIA DE LOS EXCELENTISIMOS SEÑORES
D. FRANCISCO FRANCO BAHAMONDE, JEFE DEL ESTADO ESPAÑOL
HIJO PRECLARO DE EL FERROL, Y DOÑA CARMEN POLO DE FRANCO
ACOMPAÑADOS POR LOS SRES. MINISTROS DE LA GOBERNACION D. CAMILO
ALONSO VEGA, FERROLANO, Y DE MARINA D. FELIPE ABARZUZU, SIENDO
CAPITAN GENERAL DEL DEPARTAMENTO EL ALMIRANTE D. PEDRO
FERNANDEZ MARTIN Y ALCALDE DE LA CIUDAD D. JOSE MA LOPEZ RAMON.
PARA PERPETUA MEMORIA DE ESTE FELICISIMO ACONTECIMIENTO.

En una puerta, con pintura roja, dice "J. P. C."
Estado actualEl conjunto está en avanzado proceso de abandono, con riesgo de caída de las dos campanas mayores a medio plazo.
Hay un peligro inminente de rotura de las dos campanas mayores, ya que los badajos son desproporcionados y pegan demasiado bajo.
Acústica, afinación de les campanasLa separación espacial, y por tanto acústica de las campanas en torres diferentes según su función es excelente y debe ser mantenida.
CampanasLa catedral cuenta con dos conjuntos bien diferenciados de campanas. En la torre de las campanas hay tres, que probablemente pudieron voltear en sus orígenes, pero que en los últimos cuarenta o cincuenta años han sido solamente tocadas con el badajo para grandes ocasiones.
La campana menor cuenta con cigüeñal para el volteo, yugo de hierro y fue fundida por Manuel QUINTANA en 1959, así como la campana mediana, fundida por el mismo en 1961, aunque conservando el yugo de madera original y anterior.
La campana mayor es obra de Juan María de la Sota de Lugo, fundida en 1898 y también con un yugo de madera imponente y probablemente anterior.
Toques tradicionales de campanasProbablemente la campana pequeña se utilizaba para las misas diarias, y las otras dos, tocadas desde abajo, para las señales de diario, los toques de difuntos y las misas mayores, subiendo a la torre solamente para repicar, con fuerza, para las procesiones y otras fiestas mayores.
Toques actuales de campanasLas campanas se tocan manualmente, desde la misma sala de campanas, para las dos o tres procesiones anuales más importantes, así como para toques de difuntos extraordinarios, como la muerte del último papa.
Toques propuestos de campanasSe propone un solo toque de campanas para las diversas celebraciones, utilizando más o menos según las ocasiones.
Para los tres toques de oración (ocho de la mañana, mediodía, ocho de la noche): tres golpes lentos y luego tres seguidos de la campana mayor.
Para el toque de diario, un breve volteo de un minuto de la campana menor.
Para el toque de domingos, el mismo, mientras da veinte golpes la campana mediana.
Para el toque de fiestas veinte golpes dobles, a contratiempo, de las dos campanas mayores.
Para Solemnidades treinta golpes dobles, a contratiempo, de las dos campanas mayores mientras voltea la campana menor.
Para procesiones y otras celebraciones festivas: toque rápido de las dos campanas mayores, introduciendo de vez en cuando un volteo de un minuto de la pequeña (volteo con pausas).
Para los toques de difuntos, las dos campanas mayores, lentas, tocando un golpe la mayor y contestando dos golpes lentos la mediana.
Deben programarse por tanto nuevos toques de campanas, relacionados con las maneras tradicionales (y no imitadas) de toque. En general estamos hablando de unos toques de oración a lo largo del día (mañana, mediodía y tarde, un toque de cuartos y de horas preferentemente durante las 24 horas, pero realizando los cuartos con campanas menores, y unos diversos toques según la celebración y el acto. Por lo general un toque de coro más sencillo para los días de diario, otro para los domingos, otro para los domingos de Pascua y Navidad, otro para las Fiestas (en el sentido litúrgico de la palabra, que corresponden a las antiguas Segundas Clases) otro para las Solemnidades (antiguas fiestas de Primera Clase) y el toque general para las Solemnidades mayores, por decirlo de algún modo, esto es, sin pretender acotarlo, Pascua, Navidad, Corpus Christi, Inmaculada y San Julián.
Del mismo modo deben programarse toques de difuntos y todos aquellos que la Catedral necesite, de manera que queden grabados en el ordenador, sin que se intervenga en su composición, de manera que solamente pulsando el toque correspondiente éste se interprete de manera automática y completa.
ActuacionesNo hay actuaciones recientes en la Catedral.
Actuaciones urgentesLas dos campanas mayores no deberían tocarse tanto desde la sala como desde el suelo sin volver a atar los badajos, de manera que peguen en su punto.
PropuestasLos contrapesos de madera de las dos campanas mayores deben ser restaurados, teniendo en cuenta que las campanas continuarán fijas.
El contrapeso de la campana pequeña debe ser sustituido por uno de madera, adaptada a la intemperie, con un motor de impulsos para el volteo.
El conjunto debe estar gestionado por un ordenador para la realización de los toques automáticos tanto diarios, semanales como anuales. No obstante no debe sustituir al reloj en ninguna circunstancia, permitiéndose exclusivamente el control informático de la exactitud del reloj mecánico.
El elemento patrimonial más importante del conjunto es el reloj, con la campana correspondiente, que debe ser mantenido en funcionamiento, debido a su alto interés histórico y técnico.
Autor
  • ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (07-09-2006)
  • Bibliografía (Se puede ordenar por cualquiera de los campos)

    AutorTítuloFecha
    FERRÁNDEZ, GuillermoO ploro, mellor aberto 2011

    Vídeo (Se puede ordenar por cualquiera de los campos)

    PersonaVídeoFechaDuración
    ANTELO LAMAS, ANDRÉSReloxio da Concatedral de San Xiao, Ferrol 15-05-202100:32
    42 Fotos

    Fichas de las campanas

    Editor de la ficha LLOP i BAYO, Francesc
    Actualización 24-04-2020

    Campanas actuales

    LocalizaciónCampanaFundidorAño fundiciónDiámetro (en cm)Peso
    Torre das campásXesus, María e José (1)QUINTANA SAGUILLO, MANUEL19594656
    Torre das campásSan Xiao menor (2)QUINTANA SAGUILLO, MANUEL1961105670
    Torre das campásSan Xiao maior (3)DE LA SOTA LÓPEZ, JUAN MARÍA18931291243
    Torre do reloxoCampá do reloxo (A)17975386

    Relojes

    Reloj mecánico (1)


    Existente En marcha
    Eléctrico

    AutorANTELO LAMAS, ANDRÉS
    Empresa de mantenimientoANTELO LAMAS, ANDRÉS
    Fecha de construcción 1797ca
    Descripción Hai un reloxo mecánico, que foi modificado para dotalo de remontaje eléctrico. No día da toma de datos estaba parado por revisión.
    A tipoloxía consiste en placas e separadores, estilo pagoda.
    A porta de acceso ao reloxo está pechada con chave, como é habitual.
    Na sala do reloxo hai diversos carteis de carácter técnico: "¡¡PELIGRO!! / NO TOCAR LA PALANCA / NI EL INTERRUPTOR / CORTAR LA CORRIENTE SOLO / EN CASO DE AVERIA" / "FENYA / FABRICACIONES ELECTRICAS / NAVALES Y ARTILLERAS S. L. / EL FERROL DEL CAUDILLO".
    Tamén as rodas e engrenaxes están numerados.
    Mostra do reloxo: os números romanos son modernos (tradicionalmente ponse a metade inferior cara abaixo).
    En 2021 segue funcionando

    Autores de la documentación

    • ÁLVARO MUÑOZ, Mari Carmen; LLOP i BAYO, Francesc (06-09-2006)
    • FERROL, Wadyn / CAMPÁS E ROLOXOS MONUMENTAIS DE GALICIA (15-05-2021)
    Editor de la ficha RUIZ i ENGRA, Antoni
    Actualización 25-11-2025
    24 Fotos
    Inventario general de relojes
  • Ficha reducida (PDF)
  • Regresar a la página anterior
  • Inventario de las campanas de las Catedrales de España
    © Ministerio de Cultura y Deporte (2026)
    Dr. Francesc LLOP i BAYO (2026)
    083038@gmail.com
    Última modificación: 28-05-2026